Unai Makua D´Etcheverry

Ez zuen euririk egiten beraz, bidea ez zen lokatza bihurtzen; hori zen esparruan aurkitu egingo zituztena, basa eta lazeria, hain bizia isiltasuna bezalakoa, presoen kexu eta gero eta hurbilagoko fusileko tiroen bide etena soilik.

Karabanak kontzentrazio-esparruarantz jarraitzen zuen. Bitartean presoek, hilarazi izan zirenen jantziak hartzen zituzten, joatea jarraitu aurretik.

Hartzen zituen batek, jantzi artean neskatxo hil zorian bat aurkitu zuen, eramaten duen zarpailen azpian bala egindako zauriak ikus ditzakeen, hainbat lekutan heldu zirenak, baina ezin izan zuten hil egitea.

Heriotzako karabanan joaten zen mediku batek gorputza urratzen zioten balek eta metrailak ateratzen saiatzen zen; une haietan gorputz hura ez zen hagi multzo bat odolez estalita baino. Neskaren burua alde batera etzan zen, gizon batzuek arinez eraman zituzten burusi gainean. Neskatxoren ezpainak itxiak jarraitzen ziren, ez hitzik ez kexurik; zauri bat ikutzean dar-dar txikia egin zuten eta ea nabaiezina aurpegiren giharrak uzkurtu egin zuten. Baina begiak irekiak zituen. Begietan ezin zuen amorrurik ikusi, hil egingo duen dakien eta presaka zegoenaren etsipena bakarrik. Isilez begiratzen zidan. Mina, dardar txiki bat, betikara argiak begiak izorratzen zituen bezala. Burusiz estali nion burua, argitik babesten.

Bere gorputz inozentea, begietan islaturik, non ankerkeria eta bidegabekeria ikusi ahal zen; betazalak eztiro itxi egin ziren eta haiekin bizitza ematen zien argia.

Isiltasuna heldu zen.

Nik ibiltzen jarraitu nuen, heriotzaraino arrastaka joaten zen giza-ilara parte hartuz.

Isiltasuna bakarrik geratu zen.

Akats historikoak beti ordaintzen dira, akats pertsonalak bezala. Lehendabizikoez denborarekin nabaritzen gara eta beti gure buruari galdetzen diogu haietan dugun ardurataz, agente politico, soziala eta intelektualak izateagatik.

Non jaiotzeak edota historioan zerbait adierazteak ardurarik tartekatzen ditu?

Hemen da banakoa eta gizartekoa nahazten direnean.

Pertsona bezala nire akats guztiez erruduna naiz, era berean, nire gizarterako ezbeteez. Haien artean erabaki beharrean, nahiz eta gogorra izan, gizartea erabakitzen dut.

Ezpainak zureetako egarriak

Zure barne diren sakon eta sekretuagoen kokatuko dira.

Nire ametsetan zaude

Nire izan eta ez izatearen ahuetan

Sua erretzen den bezala

Nire barnean

Nire izatearen ezinegona

Hor izan edo ez izan

Jaiotzearen atzetik joaten nazaion

Gertatzen denaren partea da.

Amorru eman didaten harturik

Zure sentsuak urratu, eskuak biluzi eta haiekin jantziak erazteak.

Hori egiteko ezintasuna

Negar bihurtzen da

Oihukatzen zaitut baina ez zaude

Deitzen dizut eta isiltasuna

Deitzen dizudan abotsea desengainua da

Zugandik espero dudan bakardadea da

Begirada galduta hau etsipena da