Tximintx elkartearen bloga

Aikorrizketan ataleko beste ale bat, Juan Luis Goikoetxearen eskutik. Aikorretik hartua.

Behingoz isilik mostradore ertzean. Txorik DEIA, Lukik GARA, astelehenetan ez da BERRIArik. Horretan, bezero piloa.
-Egunon Zipiri!
-Halan ekarri.
-Zer hartuko dozue?
Hartu danak akeita, baina bakotxak era batekoa; guztira 12 kafe mota.
-Nik hutsa.
-Bai! –Zipirik.
-Nik ebagia.
-Baita! –Zipirik.
-Nik ebagi deskafainatua kafe gitxi-gitxigaz.
-Baita! –Zipirik.
-Nik makinako ebagi deskafeinatu epela soja esneagaz.
-Baitte zera bere!
“Eta horrela doa mundua” hamabigarrenera heldu arte. Guztiei entzuten eutsen banan banan eta patzientzia handiz gure tabernariak. Kafe-makinara bihurtzen zanean hasten zan zurrumurrua:
-Hori memoria harrigarria Zipirirena!
Zipirik, ostera, oroimen ona baino esperientzia eukan handia, ortozik ibiliko txakurra zan-eta. Itauntzen eban bakotxari berea atarakeran:
-Hik zer eskatu deustak?
-Kafea kafe gitxigaz.
-Aiko hemen!
-Hik neska?
-Nik deskafeinatua.
-Aiko hor!
Kontua da Zipirik kokoteko zuloan paretan jakona ataraten ebala; bardin eutson kafe gitxigaz eskatu nahi askogaz. Bereizten eban bakarra deskafeinatua eta kafeinaduna ziran.

Bezeroek ahal danik kafe motarik gehien eskatzen eutsien ernegazoteko. Jabearen eta bezeroen artean halako konplizitate maltzurra egoan, kitanuaren eta trikornioaren artean legokeena. Besterik eta bestera zan Txorigazko hartu-emona eta Lukigazkoa. Egunero entzungo zan:
-Niri Zipiri kafea -Txorik.
-Lukik, baina, hainbeste kafe mota eskatzen entzunik, berak be zeozer barria gura dau:
-Nik Zipiri akeita ebakia ahuntzaren esneagaz
Eta Zipirik eskatuak eskatu, betikoa atara deutso.
-Aiko barrabana! –dino Lukik.

Nafarroara buelta goaz gure herritik ari garen honetan. Oraingoan Sakana aldera, Urdiain herrira hain zuzen ere.

Urdiainek 700 bat biztanle ditu eta Altsasutik gertu dago. Muga egiten du Iturmendirekin, Altsasurekin eta Ataunekin. Aralar eta Urbasa erdian kokatuta dago Urdiain. Deriotik joateko A68 autopista hartu behar da Altuberaino, handik segi Gasteizera eta han Iruñeako bidea hartu. Altsasu pasa eta hurrengo herria da Urdiain.



Urdiainek merezi du bisitatxo bat egitea. Baina batez ere merezi du bere ingurune naturala. Urdiain eta Altsasu artean San Pedro baseliza dago, harizti eder baten erdian. Garai batean gune horretan egiten ziren Egin egunkariaren aldeko jaiak urterik urtera. Horrez gain, hortxe bertan izan zen koroatua Nafarroako lehen erregea, Gartzia Ximenez. Handik gertu ere, Sarabe izeneko harana dago eta bertan Aitziber izeneko beste baseliza bat.



Esan dugun moduan, Urdiainen inguruak zoragarriak dira. Bertatik bertara dago Aralar zein Urbasa, Urbasa zein Aralar, zein baino zein gozagarriago. Ibilbide ederrak eta paisaia zoragarriak daude mendi bazter hauetan.



Bestelakoak ere badaude Urdiainen. Aipatzekoak dira Urdiaingo igerilekuak, udako beroari aurre egiteko ezinbestekoak. Herriko jaiak ere gozatzeko modukoak dira. Uztailean egiten dira, San Ferminen aurretik.



Urtezahar gauean ere ohitura bitxia dute Urdiainen. Afal ostean urdaindarrak batzen dira apaizaren etxean koplak abesten. Ondoren, herriko bi gazte iturrira joaten dira eta ura hartzen dute. Apaizari eman ostean, herritarren artean banatzen da ur berria.



Tour garaian gaudenez, aipatu behar da Urdiainek azken urteotan hiru txirrindulari profesional eman dituela: Iker Flores, Igor Flores eta Pablo Urtasun.

Non lo egin

• Ezti-Iturri Apartametuak
• Erburu Landa Etxea

Non bazkaldu/afaldu

• Guretoki taberna
• Kaluxa taberna
• Guretoki taberna

Inguruetan zer egin

- Sakanari buruzko turismo bulegoa: http://www.sakanaturismo.com/

Informazio gehiago:

- Urdiain wikipedian: http://eu.wikipedia.org/wiki/Urdiain
- Urdiaini buruzko informazioa Guaixe aldizkarian: http://www.guaixe.net/Albisteak.asp?IdHerria=4&Tipo=Todas
- Aitziber elkartea: http://www.aitziber.com/
- Makropoligonoaren aurkako batzarra: http://www.aldorinternet.net/Urdiain/

Euskararen herriak ezagutu:

- Aduna
- Gatika
- Leitza
- Mallabia

Jarraituko dugu gure ibilbidean, oraingo honetan Gipuzkoan, Zestoan. Aurrekoan Gipuzkoa tokatzen zen eta Bizkai aldera joan ginen baina oraingoan Zestoara goaz, aurreikusi bezala.

Zestoa Urola aldean dago, Zumaia eta Azpeitia artean. 3500 biztanle inguru ditu. Deriotik joateko biderik samurrena A8 autopista da. Zumaiako irteeran Azpeitia aldera jo eta segituan sartuko gara Zestoan.



Historia handiko herria da Zestoa eta hori nabarmena da euren kale eta etxeetan. Historiaurretik hasita eta gaur arte. Ekaingo kobazuloak ez daude Zestoan, baina Zestoako herrigunetik oso hurbil daude. Gaur egun, ezin dira bisitatu, baina Ekainberri bai. Bertan kobazuloen erreplika eginda dago eta bisitatzeko aukera egon badago.



Ikustekoa da ere Zestoan Lili izeneko etxe multzoa. Bertako jauregia gotikoa da. Zestoako alde zaharra ere merezi du bisitatxo bat. Eta, azkenik, ez ahaztu Zestoako bainuetxea bisitatzea.



Horrez gain, Zestoa inguruan dauden auzoetan ere bada zerikusia. Merezi du bereziki Aizarna herria ikustea eta bertako plaza. Lasaok ere badu zerikusia, batez ere Azpeitiatik hara doan tren zaharrean bidaiatxo bat eginez gero.



Zestoan jaiak irailean izaten dira, hasieran. Auzo bakoitzak, hala ere, baditu bere jaiak. Aipatzekoa da ere azken aldian Zestoan ikusten den parapente kopurua.


Zestoak herriko seme eta alaba ospetsuak eman ditu: Urtain boxeolaria eta Uztapide bertsolaria adibidez.

Non lo egin:

- Agiña nekazaletxea: http://www.nekatur.net/Alojamientos.aspx?Id=109&lang=eu-ES
- Tolare berri nekazaletxea: http://www.nekatur.net/Alojamientos.aspx?Id=95&lang=eu-ES
- Aranburu landetxea: http://www.nekatur.net/aranburu?lang=eu-ES
- Azketa-errota landetxea: http://www.nekatur.net/azketaerrota?lang=eu-ES
- Kortazar landetxea: http://www.nekatur.net/kortazar?lang=eu-ES
- Arocena hotela: http://www.hotelarocena.com/
- Zestoako bainuetxea: http://www.balneariocestona.com/

Non bazkaldu/afaldu:

Agiña	Aizarna auzoa	*943 74 19 26
Agustin	Kale okerra	*943 89 73 31
Arocena hotela	San Juan kale, 16	*943 14 70 40
Bedua	Bedua auzoa	943 86 05 51/
Aranburu	Aranburu Baserria 4 - Aizarna	*943 14 80 05
Fati	Erdikalea 7	*943 14 84 64
Geltoki	Toribio Altzaga hiribidea 5	*943 14 77 58
Iraeta	Iraeta auzoa	*943 14 70 67
Katzaola	Arroa Behekoa	*943 14 76 88
Agote	Arroa	*943 14 72 74
Lorentxa	Iraeta auzoa 2	*943 86 71 98
Txindurri	Arroa Behekoa	*943 14 70 16
Zestoako bainuetxea	San Juan Bidea, 30	*943 14 71 40
Polleria Beko Etxe	Bekoetxe etxea - Iraeta	*
Txomin	San Isidro 6 - Arroa Behea	*

Inguruetan zer egin:

- Urola turismoa: http://www.urolaturismo.net/index2.php?Leng=1

Informazio gehiago:

- Zestoako udala: http://www.zestoa.net/
- Zestoa wikipedian: http://eu.wikipedia.org/wiki/Zestoa
- Zestoari buruzko bitxikeriak: http://www.zestoa.net/bitxikeriak_lekuak.php
- Zestoari buruzko informazioa Hitzan: http://zestoa.hitza.info/
- Ibilbideak Zestoan: http://www.zestoa.net/ibilbideak.php
- Zestoarren euskara: http://www.zestoa.net/images/Zestoarrenerretolika.pdf
- Aizarnari buruzko webgunea: http://www.aizarna.com/


Euskararen herriak ezagutu:

- Aduna
- Gatika
- Leitza
- Mallabia

Tximintx euskara alkarteak bere komunikazioetan aurrepausoa eman du eta Facebook-era egin du salto. Animatzen zaituztegu orri horretako fan-ak egitera. Ea ba, Derion be euskaraz gabiltz.

Aikorrizketan ataleko artikulu berri bat, Juan Luis Goikoetxearen eskutik.



–Egun on Zipiri!
–Kantari hator Luki!
–Bai! “Maritxu nora zoaz eder galant hori!”
–Haor jatorku Txori be!
–Txoritxu nora zoaz..?
–Hori gura zeunke zuk Luki, nik erantzutea: Iturrira Luki nahi badozu etorri.
–Zer dago, Txori, iturrian ba?
–“Ardautxu zuria” –dino kantak.
–Txakolin guria gurago neuke, Txori!
–Baita zera bere: “ardo gorri nafarra”!
–Nafarra ez dakit, Txori, baina “Donostiako hiru damatxo” abestian andrakaitik esaten da: “josten ere badakite baina ardoa edaten hobeki”.
–Gizonok isilik hobeto taberna kontuetan ze, “Pello Joxepe tabernan dela haurra jaio da Larraunen” dino kantak.
–Dana dala, “Aita-semeak tabernan daude”, baina “ama-alabak jokoan” be badino. Gainera, ni ez nauzu holakoa Txori: Nik dut “Iturriño bat aldean, han bizi naz bakean”. Halan be, “Ardo edanda mozkortzen naiz, pipa erreta zoratzen naiz, neska laguntzen lotsatzen naiz…”
–Lotsatzen bazara, zelan edango dogu, Luki, iturriko ardautxu zuria?
–Zeuk bere,Txori, ez deustazu erantzun “nahi badozu etorri”, kanteu deutsudanean: Txoritxu nora zoaz? Zuek neskok iturrira bidean beti ipintzen dozue oztoporen bat edo errekaren bat igaro beharrekoa iturrira heltzeko.
–Gizonezkoak jakin egin behar dau, Luki, neskatoa erakartzen, arraren eta emearen arteko ibaia igarotzen, zubia eregiten, erabilirik: gatza suetean, mosuak lantzean, bihotza danean.
–Ze berba ederrak! Txunditu nauzu! Ni prest, Txori, Markosek egin eban lako lastozko zubia eregiteko: “bertatik pasatzeko bera ta txarrixe…”
–Baina kontuz, Luki, ze bertsoak dino: “Markosek hartu eban kristoren ostixe!”
–Ai ene! Noan etxera!
–Agur!

Pasa den asteburuan Kontseiluak jardunaldi bat antolatu zuen Durangon. Eskatu ziguten aurkezpen bat egiteko euskararen herriei buruz. Eta guk egin, nahiz eta bertaratzeko aukerarik ez izan. Hona hemen egun horretan aurkeztutako dokumentua: