Ikusten da begi xume eta xaloz begiratu duzula -arinegi eta ez dakit zein larrialdik eraginda- argia ikusi berri duen lan hau. Liburua aspalditik itxaroten genuen askok aitortu behar dugu pena eta desengainu ederra hartu dugula, zinez.
Goio Bañalesen lan finak eta lanbide zorrotza ondo ezagutzen genuen lehenagotik ere, eta ez da lan makala izan oraingo honetan ere bizkarrean hartu duena. Ikerketa hau, hala ere, ez da azalekoa baino, gehiago zirriborrotzat hartu dezakeguna, argitaratzeko moduko emaitzatzat baino. Barakaldo oso handia eta aberatsa da, are handiagoa liburuaren tituluan aipatu ere egiten ez den Alonsotegi eransten badiogu, eta ondorioz toponimia historikoa jasotzeko beharra egin dena baino askoz ere handiagoa eta zabalagoa, ezinbestean. Izan ere, funtsean, Bizkaiko Foru Aldundiko Artxiboko Korrejimendu atalari dagokion fondoa da ustiatu den bakarra. Beste batzuk kanpoan geratu dira edo azaleko bilketa dokumentala egin da beraietan, kasurako, Bizkaiko Artxibo Historiko Probintziarrean, Barakaldoko eta Alonsotegiko Udala Artxiboetan, Barakaldoko Jabetza Erregistroan edota Valladolideko Kantzileriakoan. Horretara, toponimo asko eta asko jaso eta dokumentatu gabe geratu dira, Alonsotegiko "Aldanazarra" edo Barakaldoko "Pormetxeta" ezin ezagunagoak, esaterako. Beste kasu askotan, aipamen zaharrenak eta bakarrak oso modernoak dira, gehienak 1864ko indize batekoak.
Ohar filologikoak, bestalde, pobreak dira oso, okerrak edo gezur borobilak ez direnean. Izan ere, atrebentzia ikaragarria da datu historiko zaharrik gabe eta oinarrizko prestakuntzarik gabe, egiten diren bezalako elukubrazioak egitea; egileak aitortzen duen informazio zaharren faltak ez duelarik atrebentzia arintzen, baizik eta nabarmentzen. Adibide gutxi batzuk baino ez aipatzearren, aikor hona bitxi batzuk. Arabako toponimian ohikoa den "okelu" elementua ikusi nahi du "Arrukerutxu" toponimoan; hurbilagoko gabarraren ondo testaturiko izena baino ez da, ordea. "Pagasarri" toponimo ezin ezagunagoan, "pago" eta "sarri" elementuak diskriminatzen dizkigu eta ''''espesura de hayas'''' interpretazioa ematen, ondo dokumentatua eta ezaguna izanik ''''pagatza-harri'''' daukagula, besterik gabe. "Fuente de Cigaran" toponimoaren azpian ez dago ikusi nahi duen "zingira" ''''ciénaga'''' eta "haran", baizik eta "Cigaran" deitura, Zestoan sortua eta XIX. menderako Barakaldotua, gaur egun oraindik ondo sustraiaturik dagoena herrian. "Erresabel" "normalizatzen" duen toponimoan "erre" ''''quemar'''' eta "sabel" ''''vientre'''' elementuak ikusi nahi ditu, ''''Quema vientres'''' ala ''''vientre quemado'''' ote orduan interpretazioa? No comment. Adibide eta arintasun lotsagarri gehiago www.belautepien.org orrian aterako dugun erreseinan, eroapena eta jakinmina daukanarentzat.
Euskaraz, euskararen historiaz eta linguistikaz ezaguera eskasa eta partziala erakusten du ohar filologikoak idatzi dituenak, indoeuropeo eta hizkuntza prerromanoak arinkeria handiz aipatzen dituen bitartean, berrasmatzen ez dituenean, latinezko "scaurariorum"!! kasurako.
Idazkera zabarra eta zaindugabea, liburuaren maketazio, diseinu eta infografia osoa bezalatsu. Faltan ematen dira aurkibideak, indizeak, bibliografia (zerbait ezkutatzen duen seinale) eta lanaren nondik norakoak azalduko lituzkeen sarrerak, besteak beste.
Liburuan darabilten normalizazio hitz majikoa, egoera eta jokabide eznormal baten ebidentzia baino ez da, falazien bidez inposatu dizkiguten "Ibaizabal", "Errekaortu", "Gurutzeta", "Mezpelerreka", etabarrekoen inkonsistentziaren ezin ezkutatuzko froga garbia. Beldurgarriena, proposamen ausart eta hutsal hauek denak Euskaltzaindiako bertako Onosmastika Batzordeko idazkaria den Mikel Gorrotxategi "inefable", kategoriko, zorrotz eta orojakilearen eskutik eta lumatik jalgiak izatea da.
Barakaldoko udalak dirua on beharrez baina alferrik eralgi du oraingoan; eskerrak egileek dioten, liburuan Euskaltzaindiak izan duen esku hartzea "desinteresatua" izan dela, gaitzerdi!

Salutacions, tio ;-)

Oso interesgarria zure iruzkina, Ander. Liburua erostekotan nengoen, baian zure mezua irakurri ondoren, gogoak joan zaizkit.
Ea, ba, aurki jakiten dugun zer den "belautepien" hori, itxura polita dauka-eta.