Asteazken honetan, igandean ospatuko den "Aiaraldeko Eguna" dela eta euskarari buruzko hitzaldi irekia egongo da Arespalditzako udaletxeko hitzaldi aretoan. Hitzaldiak zati bi izango ditu. Lehenengoan, Felix Mugurutzak eta biok euskarak gure eskualdean izan duen historiaz jardungo dugu (lekukotasun historikoak, bitxikeriak...); bigarren zatian, berriz, asmoa da azken urteotako berreuskalduntze prozesuaz, gaurko egoeraz, ditugun erronkez eta abarrez solasaldi irekibat bideratzea, hara hurbiltzen diren guztiok euren iritziak eta ikuspuntuak plazaratu ditzaten.

(Irudia handiago ikusteko, egin klik gainean)

Jose Iturrate jauna Artziniegan abade ibili zenean, artxiboak eta historian arakatzeko ardura hartu zuen, beste herri batzuetan egin zuen legez. Jakinmin eta lan horren ondorioz Artziniegako historiari buruzko ikerlan batzuk egin eta eman zituen argitara, esaterako Arteko Santutegiaren historia jorratzen duen “El Santuario de la Virgen de la Encina” liburua. Artikulu laburragoak ere plazaratu zituen, hala nola, antzinako ospitalearen inguruan, lehengo zerbitzu militarraren inguruan... lan politak eta estimatzekoak denak ere Artziniegako historia ezagutzeko. Baina gatozen harira. Iturratek, horrelakoak egiten zebilela, dokumentazio interesgarria topatu zuen, eta kasu batzuetan baita bere lanen eranskin moduan agertu ere. Adibidez, arestian aipatutako liburuaren azken orrialdeetan, berak artxiboetan aurkitutako Artziniegako bizilagunen errolda zaharrak dakartza, hurrenez hurren 1573., 1642., 1710., 1768., 1822. eta 1891. urteetakoak. Dokumentu hauek balio historiko eta onomastiko handia daukate, alde batetik herriko antzinako antroponimoak aztertzeko bidea ematen dutelako, eta bestetik biztanleen jatorria arakatzeko tresna izan daitekeelako, batez ere erroldarik zaharrenetan zeren garai zaharretan, dakigunez, abizenak sarri askotan sorlekua edo jatorriaren isla baitzen. Horrela, behinolako egoera linguistikoaren zantzuak ere topatu ditzakegu, eta, beharbada, aurreko artikulu baten erantzunetan komentatzen nuen auzian argi apur bat bota.

Atzo Zornotzako alkateak hitzarmen bat sinatu zuen Andres Urrutia euskaltzainburuarekin udalerriko toponimia aztertu eta normalizatzeko. Igorreko bi ikerlari, Rakel Iruarrizaga eta Ane Olabarri, arduratuko dira azterketa toponimikoaz, beka baten bidez eta Euskaltzaindiko Onomastika Batzordeko kide den Iratxe Lasaren zuzendaritzapean. Horretarako, urte biko epea daukate eta 30.000 euro jasoko dute. Ikerlariek atzoko ekitaldian zehaztu zuten lehenengo eta behin artxiboetako dokumentazioa arakatuko dutela, eta ostean ahozko bilketa burutuko dutela Zornotzan.

Zornotza

Datozen egunetan, EAJk Madrilgo kongresuan EAEko herrialdeen izenak euskarazko grafiaz ofizialtzeko proposamen bat aurkeztu behar zuen, Arabaren kasuan grafia birekin (Araba-Álava) eta Gipuzkoa eta Bizkaia euskal grafiaz soilik. Estatuari dagokionez, noski, ze "gure esku" dagoen eremuan horiek baino ez dira. Hala ere, PSOEk eta PPk zuzenketak aurkeztuko zituztelakoan erdal grafia ere onartze aldera, proposamena atzera botatzea erabaki dute.

EAEko lurraldeen izenak euskaratzeko proposamena erretiratu du EAJk

Aurreko ostegunean, Artziniegako VI. Euskararen Asteko ekitaldien barruan, Felix Mugurutzak eta biok hitzaldi ireki bat eman genuen euskarak Artziniegan eta inguruan izan duen presentziaz, iraganean zein gaur egun. Lekukotasun historiko batzuk aurkeztu genituen eta toponimiaz ere jardun genuen, alde horretatik gure eskualdeak duen garrantzia azpimarratuz. Hitzaldira 20 bat lagun hurbildu ziren, baita parte hartu ere, batez ere azken urteotako ibilbidea berbagai izan zenean (eskola, euskaltegia, kaleko erabilera...). Jendea gustura geratu ei zen, edo behintzat horixe esaten digute txapa eman genuenoi. Nik uste dut ondo egon zela. Hitzaldirako erabili genuen power-pointeko aurkezpena hemen deskargatu dezakezue (Deskargatu ahal izango duzue, laster, momentuz ezin dut igo), baita banatu genuen dokumentazioa ere, euskaraz zein erdaraz. Hilaren 31an antzeko hitzaldi bat emango dugu Arespalditzan domeka horretan (ekainak 4) bertan ospatuko den Aiaraldeko Euskal Eguna dela eta, "Euskara Aiaraldean: iragana, oraina eta etorkizuna" titulupean.