Ordunteko Batzarra, beraz, lau herri horiek eta Artziniegako Hiriak berak osatzen zuten. Erakunde burujabea zen, ez zeukan loturarik ez Aiarako Lurrarekin ezta Artziniegarekin ere. Batzarrak Arteko santutegiaren ondoan egiten ziren, eta han ordenantzak ematen ziren eta herri bakoitzerako ordezkariak izendatu. Lehenengo ordenantzak galduta daude, eta gordetzen diren lehenengoak 1623. urtekoak dira, urte horretan jatorrizkoak moldatu zirelako, Diego de la Gamarra Artziniegako alkatea zela.

Kontu historikoak alde batera utzita, gatozen batzarraren izenera, txoko honetan behin baino gehiagotan azaldu zaigun Ordunte horretara.

Lehenengo eta behin, ageriko kontu bat datorkigu burura: zein ote da Ordunte honek beste Ordunterekin duen harremana, Mena haranaren barruan dagoen Ordunteko haranarekin? Antzekotasunek ez dautza izenean bakarrik, izan ere, beste Ordunteko batzar bat osatzen dute eremu horretako herriek (Nava, Ribota eta abar) Horretaz gain, herriak zeharkatuz Ordunte erreka daukagu, eta herrien gainetik Ordunteko mendiak ere badira, eta erdi-erdian “El Ordunte” izeneko muinoa. Ikusten denez, esku artean dugun toponimoak leku bati baino gehiagori egiten dio erreferentzia, denak ere inguru nahiko zehatzean kokatuta, Artziniega eta ondoko Mena haranaren arteko lurretan.

Hori kontuan hartuta, susma daiteke Orduntek, antzina, eremu are zabalago baten izena izan zela, ez zela gaur egun legez Menako lurretera mugatzen, eta, ondorioz, guganaino ere heltzen zela.

Izenaren jatorriaz hipotesi bat baino gehiago proposatu izan da:

• Batzuek ord- erro zeltiarra ikusten dute, gaina edo mendia esan gura duena, bertoko erromantzearen mazo berbaren parkoa hain zuzen. Izenaren jatorria, hortaz, mendi goienetan legoke, Ordunteko mendietan. Erro honetakoak lirateke Kantabrian eta Asturiasen nahiko ugariak diren Ordiales edo Urdiales toponimoak ere.

• Beste batzuen esanetan, latinezko hordeum dago oinarrian (garagarra). Menditik beherako lurrek emango zioten izena hipotesi honen arabera inguruari, Ordunte errekaren ertzetan landatutakoak edo.

• Blog honetako lagun nekaezina den Nkrtrri jaunak aurreko mezu batean gainetik azaldu digu zein den izen hau azaltzeko bere hipotesia. Bere ustez erdi aroko “Fortun” (Fortunius) izena egon daiteke izen honen erroan. Eskema nahiko erraza litzateke: *Ordun+ate (hasierako f-aren galera eta herskariaren sonorizazioa erraz azaltzen diren fenomenoak dira). Azentua hirugarren silaban egonda -euskal mendebaldeko hainbeste toponimotan lez- hurrengo bokalaren erorketa ere ez da fenomeno arraroa: *Ordúnate>Ordunte

Aurreneko hipotesi biei buruz burura datorkidan galdera da zelan azaltzen den toponimoaren amaiera –nte hori. Dirudienez, -nt talde kontsonantikoa indoeuropeartzat jotzen da eta beste toponimo batzuetan agetzen da. Horretaz ezer gutxi gehitu nezake. Nkrtrriren hipotesiari dagokionez, aipatu dudanez, nik neuk ez diot ezelako traba teorikorik ikusten, azalpen logikoa da, baina berriro ere lekukotasun dokumentalaren aurrean gaude, ez baita dokumentatzen proposatutako forma (Ordunate), salbuespenik gabe nik dakidala- agertzen da Ordunte. Horrek ez du baztertzen hipotesia, inolaz ere, baina ikertu beharko litzateke, ezen azentuaren eraginez jausten den bokalaren fenomenoa nik zerbait “berritzat” (hizkuntzaren diakronian) joko nuke.

Urtegia baino gehiago bada Ordunte, ikusi dugunez. Espero dezagun errota zuriek izena eta izana betiko ez zapuztea, Arteko santutegiaren azpiraino helduko ez liratekeen arren Peñalbako puntatik ere ikusiko genituzke eta.