Pottoki Aitaren alegiazko kazeta

Ozonoa (O₃) oxigenozko hiru atomoz osatutako molekula dugu, eta oxigenoak osatzen dituzten bi atomoak banantzerakoan gorpuzten da. Askaturiko oxigeno molekula bakoitza (O) beste batekin elkartzen da (O₂), ozono molekulak eratuz (O₃). Honen zama elektrikoa negatiboa da, eta oso ezegonkorra denez bizi iraupen laburra du. Batez ere industria lanetan erabiltzen da, konposatu organiko zenbaiten sintesian eta araztegien garbiketan, oso oxidagarria delako.

Adituen arabera ozono maila handiko guneetan osasunarekin loturiko hainbat eritasun sorraraz daitezke –analisi serioak egin ez badira ere-, hala nola:

1.Inguruko lagunen sudur-mukosak kaltetzen dira, eta urte batzuen ostean usaimenaren gaitasuna zeharo murriztuta gelditzen da.

2.Arnas egiteko edota arnasketa sistemarekin arazorik dutenek txarrera egiteko joera agertu dute –asmatikoek, esate baterako-, albeolo eta bronkioloei kalte egiten dielako. Hortaz, eztula eta bularreko mina ere ekar dezake.

3.Biriken ehunak kaltetzearen kaltetzeaz minbiziari bide ematea ahalbidetzen du kasu anitzetan.

4.Landareria erretzen du: bai zuhaitzak, bai landareak, bai nekazaritzarako landatutakoak; izaera arras korrosiboa duelako izaki horientzat.

Beragatik ez dago ihes egiterik, atmosferan baitago –onuragarria da behar den neurrian, gainera-, eta erakundeek egindako neurketen arabera jokatu behar da, hots, AKI (airearen kalitate indizea) neurketaren arabera. Honen unitateak honela irakurri behar dira: 0-50=ona; 51-100=ertaina; 101-150=arriskutsua birikietako arazoak dituztenentzat; 151-200=kutsakorra; 201-300=oso kutsakorra. 100etik gora etxean geratzea gomendatzen da, baita kaleko kirola ekiditea ere, bereziki goizalde eta arrastietan (gehiago udaldietan).

Bestalde ozonoaren mailak murriz daitezke honako praktikei jarraituz: autoa ekidin; gasolinaz dabilen makinak itzali; parrillak alde batera utzi; ez surik piztu kanpoan; ez alferrik galdu gailuen energia; eta margo ekologikoak erabili. Halere neurri hauek guztiak ez dute eraginik izango inguraldeko industriek beren horretan badarraite.

Datu zientifikoak alde batera utzita bitxia da, oso, izatez kutsadura gutxiengo guneetan ozono kontzentrazio gehien topatzea. Hiri handietan mailak askoz murritzagoak dira, paradoxikoki, beraien ozono emisioak kostaldera mugitu direla ondoriozta daitekeelarik soilik.

Berriz ere, politikari eta kutsaduraren inguruan erantzukizunik dutenei eskatu behar zaizkie konponbideak, udaldiko goizaren batean herri oso bat hilik esnatuko balitz ere.

1.    Azkena, ipur tximela!
2.    Ahotik atera dit hitza (ahotik kendu).
3.    Ostiralean jaio (ergela izan).
4.    Itolarrian ibili (asko hitz egin).
5.    Azkeneko mamu gorria izan (hutsaren hurrena).
6.    Goseak ebakita egon (tripa zorriak izan).
7.    Auzoko ateak ixtera joan (besteen aferetan sartu).
8.    Betiko kaka zaharrari eragin (ika-mikan jardun).
9.    Fusila garbitu (idiarena jo).
10.  Zeruak eta lurrak ikusi (asko pairatu).

Euskara garbia da, garbia oso. Gaztelerarekin alderatuz, are garbiagoa. Ondorio horretara heltzeko bi hizkuntzen antzeko testuei begiratzea baino ez dago. Askotan, testu zientifiko zein administraziokoei begiratzen diet eta gazteleraz kostata uler daitezke egitura asko. Nominalizazioak izango? Latinetik eratorritako hitz bihurri horiek? Auskalo!

Ordea, antzekoak euskaraz irakurrita zalantzarako paradarik ez ohi da izaten. Are gehiago, irakurketa gozoagoa gertatzen ohi da, gertatu. Euskararen gozotasuna!

Beraz, saia gaitezen euskara jatorra, jasoa eta ulerterraza idazten. Baina kontuz! Erne erdarakadei! Hori ez baita euskara herrikoia, eta are gutxiago jatorra!

   1. Hasi eta akabo/buka esan zuen (segidan, gelditu barik, hasieratik bukaeraraino, de cabo a rabo)
   2. Gramatikaren hasi-masiak jakitea garrantzitsua da (oinarriak).
   3. Olgetan-benetan esan dio, antza (erdi txantxetan erdi serio).
   4. Mutuaren alegia egin zuen (plantak).
   5. Aitaren balde da (aitaren itxura du).
   6. Nire bando dagoenari lagunduko diot (nire alde).
   7. Bata bestearen bete dira (berdinak dira).
      Ni zure bete naiz.
   8. Eguraldiaren despit, hondartzara joango naiz (eguraldia gorabehera).
   9. Amaren eskuko da/dago (amaren erantzukizunpean).
  10. Nik Leireren juzguan egin nuen (beraz susmoa izan nuen).

Hauek dira Gmail sistemaren hizkuntzak:

"Arabic, Bulgarian, Catalan, Croatian, Czech, Danish, Dutch, Estonian, Finnish, French, German, Greek, Hebrew, Hindi, Hungarian, Icelandic, Indonesian, Italian, Japanese, Korean, Latvian, Lithuanian, Polish, Portuguese, Romanian, Russian, Serbian, Simplified Chinese, Slovak, Slovenian, Spanish, Swedish, Tagalog, Thai, Traditional Chinese, Turkish, UK English, US English, Ukrainian, or Vietnamese."

Iturria: http://mail.google.com/support/bin/answer.py?answer=17091&topic=1507

NOIZ EUSKARAZ?

Beste esteka honetan: https://services.google.com/inquiry/gmail_translate "vasco" hizkuntza agertzen zen... Ordea, orain, desagertu egin da.

Eska diezaiegun guztion artean. Bidali postak gmail sistemaren arduradunei euskararen presentzia berma dadin!