Otso Lunetak

Mezua: KIRMEN URIBE URBIETA

2006-07-10

KIRMEN URIBE URBIETA

Atalak: Gustuko Egileak, Bidasoako Jardunaldiak: Irakasleak Idazleekin Solasean @ 14:43:19

Biografiaren zenbait pasarte

(Euskal Idazleen Elkarteko web gunetik hartuta http://www.idazleak.org/idazleak.htm Osoa irakurtzeko http://www.idazleak.org/cgi-bin-eie/HTMODFOR?ActionField=getmodel&$BaseNumber=01&$HIZKUNTZA=&$NumFitxa=+++++++239&$Hitza=U&$Inicio=1&$HIZKUNTZA=&$CmdGetModel=KAPSULA/HTMLMOD/EIMODIKU

Ondarroa, 1970.
Euskal Filologia ikasketak burutu ondoren, Literatura Konparatua ikastaroa egin zuen Italian. Itzultzaile eta interprete egin du lan eta gidoilari gisa aritu da, ETBko Sautrela literatura saioan besteak beste.
Entseguak, ipuinak, poemak eta komikiak atera ditu han-hemenka eta hainbat letra idatzi musika taldeentzako: Mikel Urdangarin, Piztiak, TTLT, Bide ertzean, Sagarroi eta beste. Raymond Carver, Silvia Plath, Anne Sexton, Manuel Rivas eta Wislawa Szymborskaren poemak euskaratu ditu, besteak beste.
Bar Puerto. Bazterreko ahotsak kultur ikuskariaren sortzailea da, Mikel Urdangarin eta Josu Eizagirreren laguntzaz, eta Ekidazu. Lehoiek ez dakite bibolina jotzen Kukubiltxo antzerki-taldearen lanaren gidoiaren egile.
Zaharregia txikiegia agian diskoa eta ikuskariaren sortzailea, Mikel Urdangarinekin batera. 2004ko poesia-diskorik onenetako bat, AEBko literatur kritikarien ustez.
Espainiako Kritika saria jaso zuen 2002an Bitartean heldu eskutik poesia lanarengatik.

Lan aipagarriak:

Informazio gehiagorako: http://zubitegia.armiarma.com/egileak/00159.htm

Bitartean heldu eskutik. Susa 2001.

Poesia liburua.

“Ez dira aro onak lirikarako. Ez dira aro onak, poeta baten, Kirmen Uriberen aurkezpenean, poeta baino lehen gidoilara dela esaten zaigunean. Ez dakit nolako gidoilaria den Uribe, baina damu dut euskaraz aurten —agian urte batzuetan— argitaratu den libururik ederrenetako egileari poeta deitu ordez, gidoilari deitzen zaionean. Bitartean heldu eskutik, poema liburuaz gain, fenomeno soziala ere bihurtu da, Bar Puerto ikustaldiari esker. Idazleak, lehenik, liburu honetako zenbait testurekin egindako ikuskizuna egin zuen, gerora kantarien proiektu bihurtu zena. Bitartean heldu eskutik estetika berri bat agertzera dator, gorputzarekin oso lotua. Gorputza eta hitza bilduz, Kirmen Uribek zazpi atal nagusiko eszenatoki berezia egin du: gorputza, memoria, sexua, besteak eta ni multiplikatua, hizkuntzaren mugak, literaturaren eta artearen arteko elkarrizketa, bizitza”.(Jon Kortazar, El País, 2001-12-31)

Liburu honen 8 poema irakurtzeko eta entzuteko (egileak berak irakurrita): http://www.susa-literatura.com/cgi-bin/liburuak.pl?lib=poes33
Kritikak irakurtzeko ere http://www.susa-literatura.com/cgi-bin/liburuak.pl?lib=poes33
Prentsa-aipamenak: http://www.gara.net/idatzia/20060424/art161282.php

Zaharregia txikiegia agian. Gaztelupeko hotsak 2003.

http://www.hotsak.com/A/Zaharregia_txikiegia_agian
Disko liburua.
Kirmen Uriberen poemak Mikel Urdangarinek (Rafa Ruedak eta Bingen Mendizabalek) musikatuta.

“Azken aldiko literatura, musika eta irudiak elkartuz, gure garaiko kezkak modu garaikide eta garbian adierazten dira. Era berean, kultura arlo ezberdinetan aritzen diren bost euskal sortzaile batzen ditu —poesia, kantagintza, filmak, irudigintza eta rock alternatiboa—, denak ere bakoitza berean bide berriak urratzen” (Gaztelupeko hotsak-en web gunetik hartua)

Diskoan oinarrituz, emanaldiak eman dituzte munduko toki askotan. Ikuskizuna eta diskoa oso arrakastatsuak suertatu dira, eta kritikak oso ondo baloratu ditu.

“ ... poesia diskoa iazko (2004ko) poesia diskorik onenetako bat dela diote hango (AEBko) bi idazlek, www.poetry.about.com webgunean. Bertan, iaz argitara eman ziren 10 poesia disko hautatu dituzte Bob Holman eta Margery Snyder poetek. Seigarren postuan Zaharregia, txikiegia agian paratu dute.” (Berria, 2005-01-14)
http://poetry.about.com/od/audiopoetry/tp/bestcds2004.htm
http://poetry.about.com/od/poetrybooks/a/poetrypicks2004.htm

Diskoaren lehenengo kanta (Munduari begiratzeko) entzuteko: http://www.hotsak.com/A/Zaharregia_txikiegia_agian/zaharregia_txikiegia
Prentsa-aipamenak: http://www.hotsak.com/A/Zaharregia_txikiegia_agian/Hemeroteka
http://www.berria.info/testua_ikusi.php?saila=kultura&data=2004-10-24&orria=043&kont=864
http://www.berria.info/testua_ikusi.php?saila=KULTURA&data=2004-10-19&orria=039&kont=998

Zutabeak Berrian,

larunbatero.
Laburrak, zehatzak, zorrotzak. Gogoetez, sentimenduz eta ñabardurez beteak. Ederrak.
Irakurtzeko, joan Berriako hemerotekara. Jo web gunera (http://www.berria.info/azala.php ), bilatzailearen leihoan idatzi “Kirmen Uribe Maratila” (206ko maiatzetik aurrera idatzitakoak ikusteko) eta “Kirmen Uribe Azkena” (maiatza artekoak irakurtzeko)

Garmendia eta zaldun beltza. Elkar 2003

Gaztetxoentzako nobela.

“XIX. mendearen hondarretan, pistolari ugari izan zen Ipar Ameriketako Mendebal Urrunean. Eta pistolari horietako bat Garmendia izeneko ondarrutar bat izan zen. Gizon kankailua zen, ehun kilotik gorakoa, isila eta bakartia. Artzaina izaki oso gutxitan jaisten zen jendartera, eta gainera ez zekien ingelesez. Bere artzain izaera bakartia batetik, eta ingelesez ezin moldatu horrek bestetik, arrotz fama eman zion herrian, animalien pareko bihurtzeraino jendearen esanetan. Kontua da, gertaera batzuk tarteko, oso ospetsu egin zela garai batean; bihozgabea izatea eta dozenaka gizon hila izana egotzi baitzioten, nahiz eta zinez eta benetan inork inoiz ez zuen ikusi tiro bakar bat ere botatzen” (http://www.elkarlanean.com/) .

Prentsa-aipamenak: http://www.elkarfundazioa.org/hemeroteka.cfm?zenbakia=278
Kritika: http://www.huhezi.edu/descargas/aldizkariak/pdf/irakurgida2003.pdf edo http://www.huhezi.edu/htm/argitalpen/aldizkariak/aldizkariak_frame.php > Haur Literatur Gidak > 2003

“Liburu hau Ameriketako Mendebal Urrunean dago girotua, XIX. mendean hain zuzen. Abenturaz beteriko liburua dugu, emozioz betea, eta erritmo biziari eusten dio pasarte guztietan. Ihesaldi osoan zehar, “oeste”ko filme bat ikusten ari garela ematen du. Abentura liburu bat ez ezik, idazleak umore puntu batekin prentsa eta komunikabideen salaketa fina ere egiten du. Liburua ederki girotua dago Mikel Valverderi esker, marrazkiak biziak eta ikusgarriak baitira, idazlearen ironia fina oso ondo antzematen dutenak. Liburu erakargarri eta entretenigarria, esku artean gustu handiz hartzen dena”. (HUHEZI: Haur Literatur Gida, 2003)

Garmendia Errege. Elkar 2004

Gaztetxoentzako nobela.

“Garmendiaren entzutea indiarren zaldirik azkarrena bezain arin zabaldu zen bazter guztietan zehar. Garai batean berak Sitting Bull indiarra ezagutu nahi zuen moduan, oraingo gazteek Garmendia ezagutu nahi zuten; hobeto esan, Garmendia bera baino, Orson erregea. Errege jantzita ateratzen zen eszenatokira Garmendia, jendearen oihu eta garrasien artean”. (http://txikientzat.blogspot.com/2006/04/garmendia-errege.html)

Aipamenak:
El Pais http://indice.elpais.es/articulo/20041210elpvas_17/kirmen/uribe/convierte/garmendia/errege/canto/amistad
Auzoka http://www.euskaraz.net/Hezkuntza/Auzoka/Auzoka77/27
Kritikak: FGSR: Libros escogidos de literatura infantil (8-11 años) 2004-05.http://www.fundaciongsr.org/documentos/red2006.pdf

Garmendia eta Zaldun beltza liburuaren ostean, badugu XIX. mendearen bukaeran Ameriketan bizi zen pistolari euskaldun honen bigarren abentura. Oraingoan, zirkoa dator hirira. Zuzendaria Bufalo Bill izanik, ikuskizun honetako langile berriak Garmendia eta Amalio Juarez adiskideak ditugu. Garmendia gizon handia eta lodia izateaz gain, indartsua ere bada. Eta, horrela, harriak jasoz eta gurdiak altxatuz, ospetsu egingo da Ameriketako estatu askotan. Ospea lortzen duen neurrian, lagunen konpainia eta duintasuna galtzen doa eta bakarrik gelditzen denetik aurrera, tristura eta atsekabea azalduko zaizkio. Orduan, Kirmen Uribe idazleak abentura umoretsuak eta erritmo bizia alde batera utziz, ipuin eta poesiarekin jolastuko du. Adiskidetasunaren indarra handia dela ulertuko dugu, gertukoek gure barruak mugitzeko adina indar badutela. Mikel Valverderen ilustrazioek ederto irudikatzen dituzte pertsonaiak eta giroa. Komiki itxurako marrazkiak dira, fin eta trebeak; idazleak txukun aukeratutako hitzen adiskide. (FGSR. Asun Agiriano Altuna. Galtzagorri Elkartea)

Garmendia eta Fannyren sekretua. Elkar 2006.

Gaztetxoentzako nobela.

"Garmendia pistolari famatuak badu lagun mexikar bat, Amelio, eta badu ezkutuko maite bat, Fanny. Behin Fanny desagertu egin zen, eta gutun bat bidali zuen, Italian zegoela jakinaraziz. Garmendiaren senak bere maite kutuna arriskuan zegoela aditzera eman zion, eta, bitan pentsatu gabe, Italiara abiatu zen Ameliorekin. Abentura, intriga, umorea, idazketaren finezia... horiek guztiak dira Kirmen Uriberen narrazio honetan lehen kolpetik sumatzen diren ezaugarriak. Eta hori eskertzekoa da beti." (http://www.elkarlanean.com/) .

Prentsa-aipamenak: http://www.elkarfundazioa.org/albisteak.cfm?zenbakia=699

Ez naiz ilehoria eta zer. Elkar 2004.

Ipuina
“Kirmen Uribek ez omen zuen ipuin topikorik idatzi nahi. Horregatik, Elkar etxekoek "Eta zer" sailerako arrazakeriari buruzko ipuin bat idazteko eskatu ziotenean, etorkinen seme-alabak zihoazen eskola batzuetara joatea erabaki zuen. Gaztetxo horiekin izandako harremana baliatu du ipuina idazteko. Eskola haietako batean Amira zeritzan neska sahararra ezagutu zuen. "Hamar urteko neskatila zen. Beltxaran-beltxarana. Eta esan zidan ilehoria izan nahi lukeela, ilehoriek adiskide gehiago izaten dituztelako", adierazi zuen aurkezpenean idazleak. "Ez nuen aurreiritziekin jokatu nahi. Askotan paternalismoarekin jokatzen dugu, magrebiarrak, txinatarrak eta Afrika beltzekoak, denak sinpatikoak ipintzen ditugu beti. Amiraren drama nola kontatu behar nuen? Tonu poetikoa erabiltzea erabaki nuen", erantsi zuen Uribek.” (Diario Vasco, 2004-11-15)
Prentsa-aipamenak: http://diariovasco.hator.com/articulo.php?id=1903

Guti. Elkar 2005.

“Garai batean barku bakoitzean txakur bat izaten zen. Tripulazioko beste bat zen txakurra. Halakoa da Guti, txakur txikia, arratoi txakurra, txakur bizkorra eta bere kasakoa, marinel guztiak bezala “ (http://www.elkarlanean.com )

“Zakur arrantzalea da Guti, eta ez zaio nabarmenkeria gustatzen. Planta gutxi, arrantzale guztiei bezala.”(hiru.com http://www.hiru.com/euskal_literatura/gomendatuak/89250)

Prentsa-aipamenak: http://www.argia.com/online/htdocs/online.htm?2022&26292