irakastola

Galdera horri erantzun nahian Eduard Punset-ek egin zion elkarrizketa Roger Schank-i. Redes telesaioko beste zati interesgarri bat.

Bezeroak asetzeko kontu horrekin jarraituko dut. Aurrekoan "burutapen" orokorregiak eta abstraktuegiak izango ziren agian, eta mezu honetan zerbait zehatzagoa idatzi nahiko nuke.

Garbi daukat, terminologia hori onartuz gero, ikasleak bezerotzat har ditzakegula irakaskuntzako hainbat "prozesutan". Gela barruko jarduera askotan hala dira, irakasleok prestatzen ditugu ikasleek egiteko eta.

Bezero izateak ez ote du berez jarrera pasiboa -nolabait deitzearren- islatzen? Zerbitzu bat jaso behar duena da bezeroa, beregandik ez da ezer "espero" bezero denez, gehienez ere bere asebetetasun maila edo kritika adieraztea. Ez dakit ulertzeko moduan adierazi dudan. Guk ikasleen aldetik jarrera "pasibo" hori espero ote dugu?

Beste ideia bat. Izan ote daiteke aldi berean "bezero" eta "langile"? Hau da, eska diezaiokezu lana, esfortzua, ahalegina eta izerdia "bezero" bati? Bai, badakit prozesu bakoitzean funtzioak alda daitezkeela eta "prozesu" bakoitzean "rolak" alda daitezkeela. Baina errealitateko gertaerak "zatitan" edo "prozesuetan" banatzeko gaitasunik ba ote dugu? Irakaskuntzarekin zer ikusirik ez duen adibide batez azaltzen saiatuko naiz. Demagun okindegi berean erosten dugula egunero ogia. Gu dendari horren bezero izango gara, ezta? Demagun oso gustura gaudela ematen digun zerbitzuarekin, saltzen digun produktuaren kalitatearekin eta bururatzen zaizuen beste edozein ezaugarrirekin. Eta demagun gure portalean bertan bizi denez teilatuaren konponketari buruz eztabaida izan dugula dendari horrekin, eztabaida garratz samarra. Biharamunean bere dendara ogia erostera joango ote gara?

Dena interrelazionatua dago, pertsonen harremanetan bereziki, eta "prozesuen" itxurazko "objetibotasuna" zalantzakoa iruditzen zait. "Irla" moduan aurkezten diren "prozesuak" ez zaizkit benetakoak iruditzen. Sinplifikazio handiegiak dira. Eta agian beharrekoak ere badira, baina jakin dezagun argi sinplifikazioak direla, mesedez.

Tira, hauek hausnarketa azkarrak izan dira, eta eztabaidagarria da, noski. Ariketa sanoa dela iruditzen zait hain "garbi" eta "objetibo" diruditen ideiak kolokan jartzen saiatzea. Ez dakit kolokan jartzea lortu dudan, baina nik uste dut ariketa huts honek ikasleekin martxan jartzen ditugun "kalitate prozesuak" hobeto erabiltzen lagundu dezaketela. Ideia hauek ez dute izan nahi eta "kalitate" egitasmoak baztertzeko aitzakiak, pixka bat behintzat distantzia hartzeko eta ikuspegi osoagoa eta kritikoagoa izateko ahalegina baizik.

Azken mezuetan gai honetaz bildutako berriak jaso ditut, ikasketa memoristikoaren aurkako jarrerak, edo gutxienez, joerak beste alde batetik doazela diotenak.

Mezu labur honetan memoriaren eta buruz egindako ikasketen inguruan pare bat kontu argitu nahi nituzke.

Azken urtetan indartsu ageri zaigun konstruktibismoak buruz egindako ikasketak zakarrontzira bota dizkigu, eta ikasketak esanguratsuak -ez dakit terminologia teknikoa ondo jarri dudan- izan behar dutela azpimarratu digu behin eta berriro, bestela ikasitakoa zentzurik gabeko erretolika hutsa delako.

Horrek badu zentzurik, noski. Logikoa da. Baina askotan gertatzen zaigunez mutur batetik heldu diogu eta beste muturrak ihes egin digu. Izan ere, Ausubelek eta Novak-ek eta esaten zutena ez dakit ondo ulertu den -batzuetan entzuten direnak entzunda, diot-. Ez dut uste memoria edo buruz ikastea baztertzen zutenik, ikasketa memoristiko hutsa baizik. Izan ere, horiek ikasleei ezagutzak eraikitzen protagonismoa eman nahi zieten, zuten "fondoa" kontuan hartuta. "fondo" hori memoria izango da, ezta? Eta ikasleek "eraikitzen" duten ezagutza berria ere gogoratu beharko dute bada! Ezin ahaztuko dute berehala!

Konstruktibismoak exijentzia handia egiten die ikasleei. Ikasteko edo ezagutzak eraikitzeko ardura ematen die, eta gero ez ahazteko edo buruz gogoan hartzeko estrategiak garatzeko eskatu. Ideien arteko asoziazio esanguratsuak tartean direla memoria sendoagoa ziurtatuz, noski.

Irakasle batek zioen gisan, konstruktibismoak baztertzen duena hau da: irakasleak ikasleei ezagutzak ahoz edo idatziz gainera botatzea, eta gero azterketan buruz dakiten ala ez frogatzea.

Eta bultzatu nahi lukeena: ikasleek beren materiala sortzea, jardueren bidez, informazioa bilatuz, lotura eta asoziazioetan edukiak garatuz eta zabalduz -irakasleak bideak eman, prozesu erraztu...- eta gero sortu duten edo garatu duten "material" hori -apunte pertsonalak, lanak eta proiektuak- nolabait konpartitzeko gai izatea -azalpenak emanez, azterketak eginez.... Eta irakasleak gaineratzen zuen: ikasleek osa ditzatela apunteak -hori bai, teknika berritzaileenak praktikan jartzeko moduko jarduerak baliatuz- eta gero nik azterketa egingo diet apunte horietaz!

Izan ere irakasleok azterketak maite ditugu. Zer egingo genuke azterketarik gabe? Pentsaezina, ezta? Hori bai iraultza! Imajina dezakezu azterketarik gabeko irakaskuntza? Ja, ja, ja.

Oraintxa bertan mahai gainean daukat azterketa piloa nire zain...

Aurreko mezu batean Redes telesaioko bideo batean agertzen zen gai berari bueltaka honako hau aurkitu dut El Pais-en. Aditu ingelesak antzeko iritzia botatzen du: hausnarketa interesgarria da eta etorkizuna nondik nora joango den pentsarazten laguntzen duela ust dut. Hemen elkarrizketa.

Esaera ezaguna da dioena: "Galderak errazak dira, erantzunak dira zailak". Esaerak oso egoki laburbiltzen du orain arte irakaskuntza izan dena, eta oraindik ere bai. Ikasketa memoristikoan oinarritzen den metodologian erantzunak gogoratzea da arazoa.

Etorkizunean -orain ere bai?- informazioa eta datuak eskura izango ditugula eta, zailena galdera egokia aurkitzea izango dela dio bideo honek. TVE2-ko Redes saioan eskainitako erreportaia da. Irakaskuntzaren bilakaera zein izan daitekeen iragartzen saiatzen da.

Bideoak ondo ez dabiltzala ikusi dudanez badaezpada hemen bideoaren helbidea.

Lehengo batean nire lankide bati "Hiritartasuna" zioen liburua ikusi nion. Komunikabideetan eta hainbeste entzunagatik neure inguruan horretaz ezer gutxi ikusi dut eta gutxiago pentsatu euskaraz nola esango zuten. Hiritartasuna. Zerbait luzeagoa zen izenburua, egia esan.
Ez hori bakarrik, liburu hori ikusi nionean ohartu nintzen gure ikasleek ere ikasgai hori dutela! azaroan oraindik ohartu gabe! Bi ikasleri galdetu nien eta... zer uste duzue esan zidatela? Bai, asmatu duzue -edo ez?- bost axola zaie, beste "maria" bat da ikasleentzat -"txorradak" izan zen erabili zuten hitza. Inork besterik espero al zuen? Eta politikariek eman dioten garrantzia!
Euskaldunon ikuspegitik ez dakit nola dagoen kontua, eta ez dut begira hasteko asmorik ere. Oraingo mezu honekin sarean aurkitu dudan oso bideo barregarria aurkeztu nahi nuke, ikasgai horrek elizaren aldetik sortu dituen aurkako jarrerak barregarri utziz Wyoming-ek egina, Lasexta telebista katean. Antiklerikal samarra, ezta?

Link-a jarriko dut bideo zuzenean jartzen asmatu ez dudalako, ez dakit blogari-ren arazoa den edo neuk zerbait gaizki egin dudan oraingo honetan.

Wyoming-en bideoa.

Ikastetxeen bezeroa nor den zehaztea dirudiena baino zailagoa da. Nor da? Ikasleak? Gurasoak? Udala? Herria? Gizartea? Denak? Noiz? Nola? Zergatik?

EFQM ezagutzen duen edonork esango du zehaztapen mailaren arabera, edo prozesuaren arabera, bezeroa hezkuntz komunitateko edozein talde edo pertsona izan daitekeela. Baina nik uste dut orokorrean ere hitz egin behar dela bezeroez, eta oinarrizko, beharreko eta funtsezko erantzunak aurkituko ditugula. Funtsean bezeroez galdetzea eskolaren funtzioaz eta zereginaz hitz egitea baita. Hodeietan galtzeko arriskua ere badu "orokortasun" horrek, noski, eta horregatik, ariketa abstrakto samar hori egin ondoren ekintza, egoera eta "prozesu" konkretu eta zehatzetara igaro behar da.

Has gaitezen eskolen funtzioaz, ea funtzioak laguntzen digun berezko bezeroak aurkitzen. Eskolak funtzio soziala du, alegia, gizarteak eskakizun batzuk egiten dizkio, gizarteko partaide izan behar duten pertsonen formazioaren ardura du. Garai batean idazten eta irakurtzen moldatuz gero, dotrina pixkat, aski zen. Gizartearen eskakizuna handitzen joan diren neurrian eskolak ere eraldaketak jasan ditu, ikasketak luzatu dira, ikasgai eta edukietan zabaldu. Gaur egungo bidea hau da: beste kontu batzuen artean ikasleei ahalik eta hizkuntza gehien irakasten zaizkie, mundu globalizaturako trebetasunak lantzen dira -informazio eta komunikazio teknologia berrietan trebatuz.

Zenbaitek uste du eskolaren funtzioa gizarteratze lana dela, gizarteak dituen ezaugarrietan ondo moldatuko dena, arauetara makurtuko dena, eta horrexegatik edo aldi berean , gizarteko status-a mantentzea dela bere funtzio nagusienetakoa -eragin bikoitza izango luke, indibidualki guraso batek bere seme edo alabarentzat berak ezagutzen duen "oihan" horretan ahalik eta ondoen "moldatuko" den pertsona izatea nahi izango du, baina horrrek erraztuko du gure "oihan" hau oihan izatea-. Beste batzuek uste dute aipatu dudan funtzio hori duela, baina gizartea eraldatzeko funtzioa bereganatu beharko lukeela, hau da, dagoen edo daukagun gizartean ondo moldatzeaz gaindi gizarte horretako zenbait joera eraldatuko lituzketen pertsonak hezitzea. Freirek aipatzen zuen berak nahi zuen hezkuntzak zapalduei askapena emango ziela. Eta herrialde zapaldu eta txiroetako testuinguruan erraz uler dezakegu "eraldatze" hori nondik norakoa den. Bai, hori bai. Baina gizarte "aurreratuetan" zein da eraldaketaren bidea? Une honetan "balore" hitza etorriko zaio burura jende askori. Agian erantzunetako bat edo erantzunaren atal garrantzitsua izan daitezke "baloreak". Dena den, gaitik gehiegi urrundu baino lehen, dagoeneko hodeietan gora estratosferarantz noala ikusita, heldu diezaiodan gure Euskal Herriko testuinguruari eta adibide argi batez zehaztu dezadan eskolen funtzioaren gaia.

Ikastolak oso adibide argia dira. Herriak sortu ditu eta herriak sostengatu ditu. Nolabait esateko, gizarteko ekimenak bultzatu ditu. Eta helburu garbiaz sortu ziren: euskal kultura eta euskara sustatzea -sustorik gabe ahal dela-, edo Euskal Herriaren biziraupena -superbibentzia, diot nik. Hori niri eraldaketa iruditzen zait. Beste era batean esango dut. Gizarteko jende mota batek -anitza den ala ez ez naiz orain sartuko- gure gizarte honek "euskaldun" izaten jarrai dezan egin duen ahalegina da. Kasu honetan botere indarren borondate eza nabarmena izan da une askotan -sorreran halaxe izan zen Francoren garaian eta orain ere zenbait eskualdetan nahikoa etsai dago boterean. Esan dudan guzti hori esan dut zera justifikatzeko: ikastolak bezero argiak dituela, Euskal Herriko euskaldun komunitatea, alegia, eta erdalduna izanik, seme-alabak euskal komunitate horretako partaide izan nahi lituzkeen edonor gehitu beharko genuke. Soziologikoki aztertu beharko litzateke ikastolako ikasleen gurasoak "horrelakoak" diren, agian batzuekin sorpresaren bat hartuko genuke eta. Adibidez, agian gure gurasoetako batzuk, "euskalduntasunean" gehiegi sinetsi gabe, beste arrazoi batzuk izan ditzaketelako. Izan ere garbi dago ikastolen munduak ere konplexutasun handia duela, baita eskaintza aldetik ere -ikastola guztiek azpimarratzen dituzte hainbat ezaugarri pedagogiko euskalduntasunarekin batera.

Baina aurreko paragrafoa irakurrita argi erakutsi dut gurasoak -edo guraso taldeak, euskaldun edo euskaltzale komunitatekoak- hartu ditudala bezero. Matrikulazio kanpainetan ere horrela izaten da, ezta?

Zuzen-zuneko bezeroak ikasleak dira, noski. Baina adin-txikikoak direnez ez dute erabakirik hartzeko ahalmenik -legez, behintzat- eta horregatik askotan jokatzen dugu ez baleude bezala. Eta terminologia hau erabiltzen hasiz gero.. askotan bezerotzat baino ekoizpen edo "produktu"-tzat hartzen ditugu.

Beraz, gizartea, gizarteko taldeak, guraso euskaltzaleak eta euskaldunak, ikasleak... bezero asko dago eta langile gutxi hemen!

Bezeroei kritika egiteko ideia bat

Beraz, esan dudan bezala, hor dauzkagu denak guri begira -irakasleoi- "hau nahi dut" "horrela gustatuko litzaidake" "hori ez dago ondo" eta horrelakoak esaten imajina ditzaket gurasoak eta ikasleak, gobernuak eta abarrak. Eta "bezero" horiek ez al dute erantzukizunik heziketan?

Horiek ere edukiko dituzte bezeroak bada! Baita orokorrean hitz egiten ari garenean ere! Ikastetxeak espero ote dezake gurasoengandik nolabaiteko ardura, jarraipena, interesa eta parte hartzea? Irakasleok espero ote dezakegu ikasleongandik nolabaiteko jarrera, saiamena, interesa, portaera eta egokiera?

Bezeroen kontu honek arrisku horixe dakar, norabide bakarreko ikuspegia eman dezake. Eta nik uste dut, eta hauxe da mezu honen azken ideia, bezero eta zerbitzu-emailearen arteko harremana sinpleegia da, errealitatea konplexuagoa da. "Rolak" orokorrean nahasiagoak eta anitzagoak direla uste dut, baita "prozesurik" sinpleenetan ere. Rol horiek batzuetan laguntzen dute egoera ulertarazten, baina aldi berean erantzukizuna "fokalizatzen" dute, alde bakar batean zentratzen dute, eta beste aldearen ardura eta erantzukizuna -bezeroarena- "desenfokatua" geratzen da.

Adibide zehatzen falta dago mezu honetan -beste hutsune askoren artean-, badakit, hori hurrengo batean...

Urrezkoak, zilarrezkoak edo brontzezkoak Olinpiadetako dominak izaten dira. Kirol lehiaketan sailkapena adierazteko era da. Hori denok dakigu. Baina ba ote dakigu zer den ikur horiek erabiliz aipatu edo saritu ohi den kalitatea? Kirola ez da, hori ere badakigu. Eta lehiaketa? ba ote da lehiaketa? Enpresa munduan zalantza izpirik gabe esango dute baietz, horixe da eta enpresen mundua, lehiakortasuna edo konpetitibitatea.

Hezkuntzan ordea, lehiakortasun kontzeptuak ba ote du zentzurik? Edo zentzuren bat izanda ere zilegi ote da horrelako planteamendurik? Edo agian hezkuntzan ez da horrela planteatzen, beste ikuspegi eta helburu batzuekin baizik?

Galdera asko daude gai honetan. nik mezu hauekin poliki-poliki landu nahi nituzke.

Hasteko hasierak aipatuko ditut. Kalitatearen kontzeptuaren jatorriaz arituko naiz. nik jakin ahal izan dudanez Japon-en 1950-70 urteetan garatu zen lehenengo aldiz kontzeptu hau. Enpresak merkatuaren egoerara egokitzeko asmoz sortu zen: eskaria eta eskaintza -oferta eta demanda- orekatzeko helburuz, izan ere enpresentzat arazo handia zen "stock" handiegia soberan izatea. "Just in time" deitzen zuten.

Japondik EEBB-etara eta Ameriketatik Europara jauzi egin zuen, bidean, denboraren poderioz, kontzeptua zabalduz eta esparru handiagoak hartuz. Kontua da 90etik aurrera EFQM delakoa Europan garatzen joan dela eta gure artera ere indarrez iritsi dela. Esango genuke EFQM dela Europan kalitateaz garatu den eredu zabalduena. Lehenengo enpresetara eta gero ikastetxeetara. 94-95etik aurrera gero eta ikastetxe gehiagotan inplantatzen ari den proiektu edo programa dugu.

Hasieran, kalitate programak denboraren erabilpen eraginkorraren bila saiatzen ziren, aipatu dudan "just in time" delakoan. Baina Europan garatu den EFQM ereduak indarra beste ideia batean zentratzen du: bezeroa asebetetzea du helburu nagusia.

Ikuspegi ezkertiarretik "jatorrizko bekatua" leporatu izan zaie kalitate egitasmoei, ikuspegi neoliberala dutelakoan, gizakia kontuan hartu gabe produktibitatearen mesedetan sortu zirela argudiatuz. Hori guztiori ulergarria da enpresa munduan: bai enpresariek horrelako programak martxan jartzen saiatzea bai ezkertiarren kritikak. Eta ikastetxeetan? Ikastetxeen helburua ez da dirua irabaztea, produktibitatea, aberastea... Orduan beste kalitate mota batez hitz egiten dute, argi dago, saltzearekin eta diru-irabaziekin zer ikusirik ez duena. Hala ere ideia nagusia mantentzen da: bezeroak gustura uztea. Agian bezero gehiago lortzea ere bai? Hori diot izan ere ikusgarria da Q horiei ematen zaien publizitatea! Esandako guzti honek atal garrantzitsuak planteatzen ditu gai honetan:

1. Bezeroak nor diren definitzea.
2. Bezeroak "gustura" edo asetzeko zer egin behar den jakitea.
3. Q edo kalitate egitasmoek inguruan duten Marketing-a.
   

Hurrengo mezuetan saiatuko naiz zehazten. Norbaitek lagundu nahi bere esperientziak komentatuz?

Euskalgintzarekin zer ikusia duten erakundeak, denak ez badaude ere dauden guztiak dira:

euskaltzaindia, gero eta zerbitzu gehiago eskainiz.
behatokia, euskaldunen eskubideak defendatu ahal izateko argudioak.
eusko ikaskuntza, datu base zabala denon eskura.
kontseilua, euskararen aldeko ekimena.

to be jarraitued

Gaurko El Pais digital-en ziber-jazarpenari buruzko artikulu hau irakurri dut.

    Emilio Calatayud-en hitzak eta irudiak eskaini nizkizuen hasierako mezu batean. Orain epaile horrexek idatzi duen dekalogoa dakarkizuet. Euskaratzeko lana hartu dut mezu garrantzitsua duela uste dudalako. Gurasoei zuzenduta dagoela iruditzen zait, beraz, irakasle zaretenok, zuek ikus zer egin nahi duzuen honekin. Agian irakurri besterik ez...

Seme-alabak gaizkile izatea nahi baduzu egin behar duzuna:

1- Haurtzarotik zure seme-alabak eskatzen dizun guztia ematen has zaitez. Honela mundua berea delako uste osoan haziko da.

2- Ez zaitez kezka bere heziketa ezpiritualaz edo etikoaz. Adin nagusikoa izaten denean asakatasunez erabaki dezala.

3- Barre egin biraoak botatzen dituenean. Horrela are eta gauza barregarriagoak egingo ditu eta.

4- Ez errietarik egin edozer eginda ere. Errudun-konplexua sor diezaiokezu.

5- Jaso ezazu lurrean botata uzten duen guztia: erropak, oinetakoak, jostailuak, liburuak. Horrela ardura inorengan jartzen ohituko da.

6- Utzi eskura iristen zaion guztia irakurtzen. Zaindu esterilizatuta erabiltzen dituen platerak, edalontziak, sardeska eta goilareak, baina ez kezkatu burua zaborrez betetzea.

7- Bere aurrean sarritan eztabaidatu eta errietan ibili zure bikotearekin. Horrela ez zaio hain gogorra egingo bere familia suntsitzen duenean.

8- Emaiozu gastatu nahi duen diru guztia. Ez dadila ohar dirua irabazteko lan egin behar dela.

9- Bere kutizi, gogo, gurari, erosotasun eta plazerrak asetu. Sufrimenduak eta sakrifizioak frustrazioa sor diezaioke.

10- Zu bere alde jarri irakasleekin edo auzoekin duen edozein gatazkatan. Pentsa ezazu denek aurreiritziak dituztela bere aurka eta izorratu nahi dutela.

    La Caixa fundazioak aurkeztu berri duen ikerketa dakart gaurkoan. Gazteek alkoholarekin duten harremana aztertu dute. Hausnarketa zabala egin dute, datu ugari jaso eta zenbait ondorio atera. Jarraian laburbilduko ditut:

KONTSUMOA, IGO ALA JAITSI?

    Azken 30 urtean helduen kontsumoa jaitsi egin da eta gazteena igo. Azken 10 urtean ordea, kontsumo tasa egonkorra omen da. Pertzeptzio distortsionatua dagoela dio ikerketak, gero eta gehiago kontsumitzen dela iruditzen zaiola jendeari. Ikerketa egileek edateko era eta unea aldatu dela diote.

EDATEKO ERA, UNEA, "PATROIA"

    Tradizionalki esan ohi izan da Europako iparraldeko ohitura asteburuetan eta festetan edatea zela, hau da, une zehatzetan kontzentratuta. Mediterranear ohitura berriz, festaz gain, eguneroko jatorduetan omen zen. Ikerketa egileek diote patroi horiek hurbiltzen eta bateratzen ari direla, gazteen joerak iparraldeko ohiturara lerratzen ari direla. Gazteen kontsumoa asteburuetan kontzentratzen da, "edanaldi" handietan, oso une laburretan kantitate handiak kontsumitzen dituzte. 1994an %20-22 noizbait mozkortu zen, 2004an %37, 14 urteko %15 azken hilabetean.

LEGE-HAUSTE ERRAZA

    Legez debekatuta dago 18 urtetik beherakoek edatea baina ia denek edaten dute asteburuetan. Egin duten galdeketan azken hilabetean adin txikikoen ia hiru laurdenek edan dutela aitortzen dute. %94k dio alkohola erostea erraza dela. Orain dela 15 urte %85k zioen erostea erraza zela -eta hori orduan legea laxoagoa izanda. Beraz, legeak ez dirudi eragin handirik duenik.

Alkohola denon eskura dago, eta gainera sozialki onartuta dago. Legea eta gizartea ez datoz bat.

NOIZ HASTEN DIRA?

12-13-14 urterekin hasten dira gazteak alkohola edaten. Hori ez da aldatu azken 10 urtean. Datu zehatzak hauek dira:

-12-13 urtekoen %7k asteburuetan gehiegi edaten du, mozkortu gabe bada ere.
-13-14koen artean %40k.
-15ekoen artean %58k.
-16koen artean %72k.
-17koen artean %78k.
-18koen artean %82k.

Neskek lehen mutilek baino gutxiago edaten zuten, orain berdinduta dago egoera.

ZERGATIK EDATEN DUTE?

    Gazteek beraiek diotenez: dibertitzeko, ongi pasatzeko, lagunekin egoteko, jendea ezagutzeko, hobeto erlazionatzeko, helduago sentitzeko, taldean integratzeko -izan ere edaten ez duena arraroa omen da.

    Ezagutzen dituzte alkoholaren arriskuak -batez ere trafiko istripuak aipatzen dituzte-, baina hala ere edateko arrazoiek indar handiagoa dute.

BOTELLOIA

    Gazteek kalean edateko aipatzen dituzten arrazoiak azaleko samarrak iruditzen zaizkie ikerketa egileei: ostatuak garestiak direla edo sartzen ez dietela uzten. Benetako arrazoiak lehen aipatu ditudanak direla diote. Eta "talde ospakizuna" gehitzen diote. Baita "helduen kontrolik gabeko espazioa izatea" ere.

    Helduen aldetik kezka nagusia kaleko istiluak dira, zarata, lo egin ezina, zikinkeria espazio publikoetan... eta batzuetan gazteen osasuna ere bai. Guraso direnek arazo eskizofreniko samarra dute, izan ere beraiek ere alkohola edaten dute! Nola atera kontraesan horretatik?

    Beraz, helduen jokabidea zera da: politikoei arau gogorragoak eta debekuak eskatzea edo behintzat espazio publikoen, parkeen, enparantzen eta botelloi guneen kontrola. Beste alde batetik komunikabideei leporatzen diete errua -gazteei eskaintzen dieten eredu kaxkarra dela eta-. Azkenik eskolari hobeto hezitzeko eskatzen diote.

IKERKETAN ATERA DITUZTEN ONDORIOAK

    Kezkarria omen da egoera, baina batzuetan arazoa puztu egiten dela salatzen dute, manipulatzen erraza delako eta irtenbide hutsalak eskaintzeko joera ikusten dute. Izan ere, helduek ez dakitenez zer egin (zenbaiten ustez ezer egin behar den ere eztabaidatzen da), hausnarketarik gabeko soluzio ustelak proposatzen dira, batez ere komunikabideetan.

Zenbait proposamen egiten dute:

-gizartean aldaketa "estrukturalak" behar direla diote: gazteei eragiten dieten gaiak aipatuz, hala nola lan egoerak, etxebizitzak eta parte hartzea.
-arauek eta legeek ezin dezakete gizartea aldatu, besterik gabe. Horregatik gizartearen benetako jarrerarekin -ez anbiguetate eta hipokresiazko jarrerekin- bat datozen lege errealistagoak proposatzen dituzte. Izan ere, zertarako balio dute betetzen ez diren debekuek? "Pantaila" operazioa dela diote, hau da, itxura hutsa.
-eskolaren parte hartzea aipatzen dute, nola zehaztu gabe.
-azkenik, familiaren ardura, orain familiek ez dakitela nola jokatu esan eta indefinizo horri irtenbideak bilatu behar zaizkiola iradokiz.

HORRAINO DATUAK

    Horrainoxe dira ikerketak eskaintzen dituen datuak. Hausnarketa zabala egiteko ematen dute. Eskolen ardura zein neurritakoa ote da? Nola "hezitu" behar du eskolak alkohol kontsumoari dagokionez? Galdera erraza da, erantzuna da zaila.

Hemen euskaraz noizbait erabili izan ditudan helbideen berri emango dut, eta poliki-poliki, erabili ahala berriak ezarriko.

UEU-k euskarazko programen, softwarearen, katalogoa eskaintzen du.
Donostiako Udalak hiztegi asko eskura jartzen dizkigu.
librezale, software librea euskaraz.
euskalterm, terminologia banku publikoa (izen horrekin beste zerbait dirudien arren hiztegi moduan erabiltzen da).
intza proiektuan, euskal lokuzioak sailkatuta.
hiru.com, Mokoroaren euskal lokuzioak.
ametza.com, Gotzon Garateren atsotitzen bilduma kontsultatzeko aukera.

Esaerak dioen bezala ikusi nahi ez duena baino itsuagorik ez dago eta, gai honetan, badirudi denok begiak itxita ditugula, edo ia oraintsu arte horrela izan da. Hondarribiko gaztearen heriotzak gogor astindu ditu gure kontzientziak, denok ezagutu, ikusi eta onartu(?) ditugun jarrerek zer ekar dezaketen ikusita.

Erabat konbentzituta nago emakumeen kontrako indarkeriarekin gertatu den sentsibilizazio handia -orain dela urte gutxi arte ez zegoena- arlo honetara ere iritsiko dela, baina oraindik denok trantsizio garaian gaude: oraindik ahora datozkigun lehenengo hitzak horrelakoak dira eta "hori beti gertatu izan da", "hori ez da kontu berria, lehen ere baztertuak egoten ziren", ...

Eta erabat konbentzituta nago ikastetxeek oraindik ez dutela gai hau behar bezala jorratu, nahiz eta orain "elkarbizitza plangintzak" perretxikoen moduan sortu.

Sarrera gisa idatzi nahi ditut hitz gutxi hauek, gero ekarriko ditut hausnarketa sakonagoak eta arrazoi sendoagoak. Oraingoan, sarrera eta gai honetaz irakurtzeko zenbait material, sarean dagoena:

foro bullying, une honetan gai honetaz bizi-bizi dagoen foroa, irakasleekiko kritika batzuk aurki daitezke.
el refugio, web honetan Jose María Avilés Martínez adituaren artikuluak eskola-jazarpenaz.

Hemen atal berri honi eman behar diot hasiera. sarean topatzen ditudan baliabideak zerrendatuko ditut, hiperestekak ipiniz, hauek lehnengoak:

softonic-en programa ugari, frogatu nahi badituzu.
paraprofesores-en link piloa. Batzuk ez daude indarrean baina...
aplicaciones-en gauza politak aurki daitezke.
profes-en ere badago materiala.
psicologia escolar-en izenburuak dioen bezala, ikasleen psikologiaz.
foro bullying-en bullying-ari buruzko foro zabala, iritzi eta material ugari gai honetaz.
adelat-en Anibal de la Torre blog egile oparoak osatutako baliabide zerrenda polita.
hezkuntza telebista-n batez ere Manuel Segura adituaren bideo interesgarriekin.

Hezkuntzan lanean zenbait urte -10?, 15? 20?- daramagunok zenbait aldaketa garrantzitsu ikusi eta bizi izan dugu. Orain denak aipatu gabe azkenekoan zentratuko naiz: proiektuak eta adituak.

Bai, ez dakit hamar urte diren edo zerbait gehiago -LOGSEren magalean edo uhinean beharbada- hezkuntzaren inguruko hainbat proiektu berritzaile sortu ziren, etorri ziren edo "eztakitzer" ziren. Kontua da urte gutxitan irakasleok pasa ginela gure formaziorako aukera urria izatetik aukera zabal-zabala izatera -zorionekoak gu! ulertu ironiaz- eta ikastetxeetan hainbat proiektu moderno, berritzaile -adjektibo hau gaberik ez dago- eta zenbaitetan iraultzaile ere loratu ziren, hurbildu zitzaizkigun, gainera etorri zitzaizkigun, batzuetan irakasleon oniritziaz, besteetan irakasleoi galdetu gabe eta horrekin bizi gara gaur egun. Kalitateak eta Q-ak ere zaku horretan sar genitzake.

Aurrena esan nahi dut proiektu horiekin ikasi dugula -akabo, hainbeste ordu eta izerdi, buruhauste eta lan hartu ondoren ezer ikasi ez bagenu- eta orain ere ari garela. Hala ere ez dut artikulu hau loreak botatzeko hasi -horretatik nahikoa dabil hor zehar- kritikatzeko baizik, hori ere ariketa sanoa delakoan, eta motiboak badaudelako -txanponak bi aurpegi ditu, ezta?

Atal berriari eman nahi diot hasiera lehenbiziko honekin, izan ere gai honetaz xehetasun eta hitz asko bota daitekeela uste dut.

Horregatik jarri diot izenburua "aditua = aritua", ikastaro eta proiektuetako emaileetan zentratuz "jomuga". Hasteko, gaia zabalegia izanik, nolabait zentratzearren.

Gure lanbide honetan hurbiltzen zaizkigun aditu asko gela barruan ikasleekin ez dabiltzanak izan ohi dira -salbuespenak salbuespen- eta auskalo zein mirarirengatik gela barruko edozein egoerari erantzuna emateko prestatuak egoten dira -hau da, irakasleoi erakusten digute. Batzuetan noizbait "aritu" zirenak ("klarionaren desertore" deitzen dituzte) izaten dira, nahiz eta orain ari ez, beste batzuetan "dialektika" gaitasun handia dutenak? Tira, ikerketarik egin gabe ere esan daiteke aditu gehienak ez direla une horretan ari. Aditua aritua ez bada -gutxi dela behintzat- benetan erakuts diezaguke? Igual bai...

Horrelako "espezimen" asko dabil hor zehar, apaizak ezkonduei aholkuak ematen ibili ohi diren (ziren?) antzera, egiten edo praktikan jartzen ez dutenaz "maisuki" irakasten.

Ikasleentzako klase erakargarria nola prestatu bi orduko etenik gabeko jardun aspergarrian azaltzen duena...

Metodologia komunikatiboaren abantailak hitzaldi magistralen bitartez erakusten dizkiguna...

Adibide asko egon dailteke oraindik, baina dena den, aditu guztiei eskerrak emango dizkiegu, izan ere, horiekin ere ikasten dugu. Gero zer irakasten dugun ez daukat argi...

Aspaldi samar atera zen bideo hau, nik orain dela urtebete edo ikusi nuen youtuben -baina orduan ez nuen blogik- Gaur gai honetaz hizketan entzun ditut irakasleak, oso interesaturik bata -oraindik ikusi ez duela baina aholkatu diotela esanez-, bestea garrantzia kentzen -"amerikarkeria" hutsa dela erantzunez, zehatz-mehatz erabili duen hitza "americanada" izan da.

Steve Jobs-en hitzaldia da unibertsitateko ikasleen aurrean. Jobs Apple enpresako sortzaileetako bat da. Bi zatiak batuz ordulaurdena irauten du, ikusi nahi baduzu. Ingeleraz mintzo da eta gaztelerazko azpitituluak irakur daitezke.

align:center">

Lagun batek youtube-ko bideo honen berri eman dit. Graziosoa da benetan. Unibertsitateko klasean egindako txantxa dela dirudi. Nola erreakzionatuko zenuen?

Zenbaki negatiboekin ohituta gauden arren bizitzako adibideak ematea ez da erraza izaten. Traslazio ariketa dakart oraingo honetan. Matematika irakasleentzat adibide kuriosoa:

2x4=8 (4 bider ematen badizkidate 2 euro 8 izango ditut) Erraza, ezta?

2x(-4)=-8 (2 bider galtzen badituzu 8 euro 16 euro gutxiago izango dituzu) Zuk galdu dituzu, nik ez.

(-2)x4=-8 (2 bider ordaintzen ez badizut 4 euroko zorra 8 euro gutxiago izango dituzu) Lehen galdutakoekin 24 gutxiago, to!

(-2)x(-4)=8 (2 bider ez baditut ordaintzen jan ditudan 4 pintxo 8 pintxo jango ditut dohain) Eta bazkaldu dut!

Eskatu ikasleei horrelako adibideak ipintzeko eta barre dexente egingo duzue denok. Zenbaki negatiboak azaltzeko eta ondo ulertzeko "trukoa" da.

Gaur egungo haurrek eta gazteek ez dute garai bateko diziplinarik, agidanez. Irakasleok arazo handiak omen dituzte irakaskuntza jarduerak aurrera ateratzen. Errespetorik ez omen da irakaslearekiko. horrelako asko entzuten da... gizartean, baita irakasleen artean ere. Nik ez dut ikerketa zabalik egin -ezta beharrik ere- kontua "zertxobait" aldatu dela egiaztatzeko.

Zer da baina diziplina gela barruan? irakasleak prestatu duen klasea ondo bideratzeko baldintzak mantentzea, isiltasuna kontzentrazioa behar denean, hitz egitea parte hartzea behar denean... Arau batzuk jarraitzea ere bada, talde batean funtzionatu ahal izateko arau minimoak, noski. Eta zeregina irakasleak pentsatu, prestatu eta erabaki duena, noski, horixe baita irakaslearen lehenbiziko lana. Agian ikasleen iritziak ere kontuan har daitezkeen arren...

Batzuetan diziplina hitza aipatze hutsa zerbait "atzerakoia" edo politikoki ez zuzena" delako susmoa izaten dut. Nork esaten duen ere bada. Ez da gauza bera irakasle gazte batek edo zahar batek esatea. Ez gaizki ulertu, mesedez. Berdin izan beharko luke, baina aurreiritziek indar handia dute sarritan.

Nik matematikan erabili ohi den teknika aplikatu nahi dut -uste dut "reductio ad absurdum" deritzala, astakeria handiren bat bota dut agian - galdera hauxe eginez: inork uste al du diziplina ezak errazten duela ikas-irakaskuntza?

Orduan ahaz dezagun diziplinaren fama "txarra" eta onar dezagun diziplinaren beharra, eta diziplinari ez diezaiogun konotazio "karkarik" edo "atzerakoirik" erantsi, hori aurreiritzietan erortzea dela iruditzen baitzait.

Nire kide bati entzun izan diot gaur egun irakasle batek atentzioa mantentzeko, ikasleak ez "aspertzeko" tarteka "showman" izan behar duela -berak esaten dit ez dagoela prest, eta gainera ez daukagula konpetitzerik gure ikasleek duten bonbardaketa multimediarekin.

Nik ez nuke horrenbeste esango, hala ere zerbait egin daitekeelakoan nago. Eta saiatzen naiz neure klaseetan. Ariketa luzeegiak -orduaren arabera- ebitatu, nolabaiteko pizgarriak tartekatu -badut "material berezia" deitzen dudan "nahaste borraste" berezia, ikasleak "deskolokatzeko" eta "tertzio" aldaketa egiteko. Klasearen arabera oso emaitza ona eman izan didate, beste batzuetan "erridikulua" egiten sentitu naiz. Urteen ondoren zenbait estrategia garatu dut, dena den klase "zaila" egokitzen denean, benetan "zaila" denean -hitz itsusiagorik ez dago erabili beharrik- Clint Eastwood izan nahi nuke, zenbait gaztetxo begiradaz zulatzeko... Orduan, horrelako klase batekin, jarriko nuke motibazioaz ahoa bete hitz entzun ohi dugun aditu bat baino gehiago -badakizue zer aditu motaz ari naizen ezta, bai horiexez, inoiz klasean egoteko asmorik ez dutenez. A! Adituen kontu honetaz idatzi behar dut hurrena! Ez dut ahaztu behar!

Tira, ari nintzena, diziplina. "Engantxatzen" duten jarduerak, irakasle konprometitua, serioa, "linea" bera mantentzen duena -koherentzia erakutsiz- gora behera eta jokaera aldaketarik gabe, ikasleenganako enpatia. Zutaz ari naizela iruditu zaizu, ezta? kar kar.

Bukatzeko beste bati entzun niona: "Diziplina ingelesa dek hemen behar dena, orduan ikusiko huke gu nola onak izango ginakeen".

Bideo polit honetan umeek imitaziorako duten joera ikus dezakezue, umeen aurrean zer egin eta esan bi aldiz pentsaraziko dizue. Guraso, irakasle, adi!

Alacanteko Xavi Salak egin duen laburmetraia duzue hau. Musulmanen buruko zapiaz da. Zer deritzozue irakaslearen argudiaketari? Zer egingo zenukete zuek? Norbaiti horrelakorik gertatu al zaio?

Sarkozyk Frantzian irakaskuntzan egin nahi zituen aldaketei buruz berri asko irakurriko zenuten, nik bezala, baina titular sentsazionalista samarrak gehienetan. Behar bada Sarkozyren hauteskunde kanpainaren ondorioz.
Azken boladan isildu samar zegoen kontua eta hara zer aurkitu dudan internet-en zehar: Sarkozyk irakasleei idatzi zien eskutitza, luzea izanagatik osorik irakurri dut.
Zenbait galdera bururatu zait: atal batzuetan Frantziaren ordez "Euskal Herria" ipini eta... A! Beste kontu bat, Sehaskako irakasleei ere bidali ote zien?
Hementxe duzu gazteleraz.

Bi zatitan aurkitu dudan bideo interesgarria da hau: gazteleraz dago, gaur egungo heziketaz botatzen ditu iritziak, zenbaitetan ados ez nagoen arren grazia handiz bota ere. Bideo honek ikustea merezi du. align:center">

Ikastolak hausnarketa prozesuan ari dira, ikusi "orain eta gero" dokumentua.

Esaldi borobilez betetako dokumentua da. Oraindik ere eztabaidagai dagoenez alda daitekeena. Baina esan dudan bezala, esaldi borobilez -konpasa erabiliko zuten- osatuta. "Dimentsio etiko, kultural eta ekologikoa dituen eredu humanista" dio, "gizakiaren garapen osoa pertsona bezala"... Printzipioak eta helburuak azaldu behar dituen dokumentu batez zer espero nuen bada? horixe, batez eta dena, biak batera.

Antolaketa. Lehengoa -oraindik ere oraingoa- ulertezina zen zitzaidan -ez diot inori leporatu nahi nire gabeziarik-, hainbeste erakunde (partaide, federazioak, konfederazioa, ...). Gerokoa ere-dokumentuan proposatzen dena- ez dut ulertzen -berriro ere nire gabeziaren bat izango da- badirudi ELKARGO izeneko erakundea egongo dela baina lehengo erakunde guztiak (konfederazioa izan ezik, uste dut) ere mantentzen direla, edo horrelako zerbait?

Irakasleak. Hezkuntza-eragileetan kokatuta agertzen dira. Nik galdera moduan proposamenak bota nahi ditut:

-Irakasleek ere geroko erakunde horietan parte hartzerik izango al dute, iritziak emateko eta erabakiak hartzeko? Sindikatuen bidez nahiz beste eraren bat baliatuz?
-Ohartzen al dira -ohartu behar edo nahi dutenak- irakasleena dela ikastoletako estamenturik kontzientziatuena eta hala ere maila batzuetan baztertuena? Ohartuko al dira -ohartu behar edo nahi dutenak, gurasoak batik bat- formularen bat bilatu beharko litzatekeela irakasleen -zuzendaritzaz aparte- nahiak, proposamenak eta ahotsak -erabakietan ere bai- ikastoletan, lurraldeetan eta delako ELKARGOan present izan daitezen?