Camille Fauque

Entzun arretaz eta osa ezazu hurrengo ipuina.

Aralarko Martxabaleta izeneko zelaian dantzan omen 1_____________ jentilak jai egun batean.

Bat-batean, laino argi bat ikusi 2__________ sortaldean, haiengana zetorrela. Beren txabolan bazegoen jentil zahar bat izar eta lainoez asko 3___________. Deitu eta galdetu 4____________ ea laino argi hura zer zen.

Jentil zahar hark esan 5__________ orduan:

-A, a, nire umeak! Jaio da Kixmi eta gureak egin 6___________; ez dut gehiago bizi nahi eta bota 7____________ malkar horretatik amilka.

Hala bota 8____________ jentil zaharra malkarrean behera eta han hil __________.

Lainoa bazetorren eta denak izuturik korrika abiatu 9____________ inguruko pagadirantz.

Gain-gainean 10__________ lainoa eta denak harri-pila baten azpian sartu omen ziren.

Mateo Txistu izeneko gizon hau apaiza eta ehiztaria zen. Nahiz eta apaiz ona zen, ehiztari hobea zen eta mugitzen zen edozeren atzetik joaten zen. Behin, Mateo Txistu meza ematen ari zen eta txakur-zaunkak entzun zituen elizatik. Apaiza, orduan, leihora inguratu zen:

-Hara, txakur hauek erbia dakarte aurretik -pentsatu zuen.

Euskal kantu tradizionalak berrinterpretatu ditu Kepa Junkerak jatorri eta estilo askotako artistekin osatu duen 'Etxea' diskoan. Estrella Morente, Lluis Llach, Dulce Pontes eta Loquillok abestu dute, besteren artean.

Idazlearen istorioa irakurri ostean, saia zaitez amaiera egokia idazten.

Ikasturte berriarekin iritsi ziren. Herri txikia zen, eta berehala ohartu ziren bertakoak etorreraz. Horietako bat, gainera, herriko eskolara etorria zen lanera, eta, beraz, laster izan zuen harremana herriko guraso askorekin. Neska jatorra zela esaten zuten, zortea izan zutela; irakasleen joan-etorri handia izaten zela herri hartan, ez zutela hara joan nahi herri txikia eta zokoratua zen aldetik... Urruti zegoen toki guztietatik, bai.

Hiru lankide bildu ginen, gaur zortzi, euskarazko urriko azterketak prestatzen hasteko. Izan ere, irailean ez baina, urrian dira euskarazko azterketak, bigarren deialdian.

Lankide batek testu bat mahairatu zuen: Orioko arraunlari Ibon Gaztañazpik idatzitako zutabea -Etzi, 1989-, bezperan Berria egunkariak plazaratua. Hango grazia eta poesia!

Ibonek kontatzen zuen nola 1989an, hamaika urte zituela, joan zen hamahiru urteko lagun batekin Oriotik Donostiara, Igeldon barrena, Kontxako estropadetako kanporaketa ikustera. Eta nola, bidean, ikusi zuten bazter batean auto bat geldi eta bertan «bikote bat arraun txikiarekin hamarrekoak jotzen».

Barre egin genuen hirurok. Argi zegoen zer jotzen ari zen bikotea. Baita arraun txikia zer den ere. Baina zer ote hamarrekoa? Esaldiaren plegu guztiak jiratu genituen: linguistiko, testual, testuinguruko... Ez alferrik!

-Zer iruditzen testua? -galdetu zuen lankideak-. Azterketetan erabil daiteke? Zein mailatan? Entzumena ala irakurmena neurtzeko?

Nire arreta, ordea, «hamarreko» hartan zegoen ordurako. Eta ez nuen onik izango, hura deszifratu arte. Zarautzera iritsita, baserritar adiskide batekin topo. Azaldu nion, ba, zertan ari nintzen; eta aire harrapatu hark «bikote bat arraun txikiarekin hamarrekoak jotzen» haren esanahia. Baita, barrez, azkar asko argitu ere hamarrekoena.

-Zera: hamarreko tandak. Patroiak arraunlariei eskatzen dizkien ekinaldi berezi horiek: bat, bi, hiru... Oriotar horiek asmatzen ez dituztenak!

Goizean baino ere barre handiagoa egin nuen. Behin behar eta, lezio ederra hartua dugu euskara-aztertzaileok.

PELLO ESNAL

Iturria: www.diariovasco.com