Euskal Herriak Bere Eskola

Argazkian, azaroaren 4an, EHBEk Sabin Etxearen aurrean egindako elkarretaratzea.

Gaur prentsaren bitartez jakin izan dugu Tontxu Camposek zuzentzen duen Sailak Hizkuntza Ereduen Lege berria aurkeztekotan dela. Prentsaren bitartez jakin dugula diogu hezkunza eragileekin aurkezpena egingo zutela esan arren horietako gutxi batzuekin baino ez dutelako egin. Ez dugu, beraz, lege osoa ezagutzen, baina prentsaren bitartez irakurri eta entzundakoa nahikoa izan da prentsa ohar hau osatzeko.

Urteak daramatzagu milaka herritarrekin batera eta hainbat eragilerekin elkarlanean eskolak euskaldundu behar duela aldarrikatzen. Aldarrikapen hau ez da berria, noski! Azkeneko hamarkada hauetan Araba, Bizkaia eta Gipuzkoan euskaldundua izateko eskubidea lortua zegoela zirudien arren argi zegoen hau ez zela horrela. Eusko Jaurlaritzak berak dituen datuen arabera hiru ikasletik bat baino ez da euskalduntzen gaur egun Euskal Herrian. A ereduak ez du inor euskalduntzen, orain martxan dagoen legea ere betetzen ez dutelarik. B ereduak ere 3 ikasletik bakarra euskalduntzen du, nahiz eta eurek diotenaren arabera eredu elebidun honetarantz jo beharko genukeen. D ereduak ere, guztia ikasgai bakarra ezik euskaraz izanez, 3 ikasletik 2 baino ez ditu euskalduntzen. Hau da, euren ereduen legeak porrot egin zuen hasieratik eta 26 urte behar izan dituzte zerbait berria proposatzeko!

Ikasturte honen hasieran Tontxu Camposek eginiko proposamenari hainbat kritika egiten genizkion. Kritika nagusia honakoa zen: nola da posible B ereduak euskalduntzen ez badu antzeko eredu bat unibertsalizatuz orain baino emaitza hobeak lortzea? Eta horri beste kritika batzuk egiten genizkion: maila minimo bat ez finkatzea (nahiz eta zeharka B2 maila aipatzen zen) edo legea betetzen ez zuten ikastetxe publikoekiko inongo neurririk ez hartzea. PNVk, gainera, PSErekin batera presioa egin zuen legea aurrera atera ez zedin, proiektu pilotoak eskatuz, adibidez.

Filtratu denaren arabera lege berriak PNVk eta PSEk egindako kritikak aintzat hartzen ditu eta jada deskafeinatua zen kafeari esne gaingabetua bota diote. Azter ditzagun jakin izan ditugun aldaketa nagusi horiek:

Baga: Lehen esaten ziguten hizkuntza maila zehatz batera heldu beharko zela. Hizkuntza maila hori ez zuten esplizituki aipatzen, baina hitzez deskribatzen zutena gaur egun Europan zehazturiko B2 maila litzateke. Berau betetzen zen edo ez maila ezberdinetan ebaluazioak egingo lirateke, beharrezko konponketak egiteko bidean. Erreferentzia hau ere ezabatu dute euren lege berritik. Ez da beharrezkoa euskararen inongo maila heltzea eta, beraz, ez da beharrezkoa inongo ebaluaziorik egitea! Harrigarria da proposamenean zegoen erdipurdiko hobekuntza zen bakarra ere kentzea.

Biga: Legeak bi neurri biltzen zituen berau betetzen ez zuten ikastetxeekiko. Kontzertatuak baziren kontzertua galtzeko aukera zegoen. Azken finean ikastetxeak hezkuntza lege bat beteko ez badu normala da sistematik at geratzea, ezta? Bigarren neurria hezkuntza publikoari zegokion. Gurasoek euren seme-alabak ikastetxe publiko batean euskalduntzen ez zirela uste bazuten ikastetxez alda zezaketen. Bigarren neurri hau sakon kritikatu genuen aurreko lege proposamena ezagutu genuenean: nola zen posible legeak ikastetxe publiko batek lege bat ez betetzea kontenplatzea? Ez al zegoen lege horiek betetzea titularraren esku, hau da, Eusko Jaurlaritzaren esku? Bada! Orain bi aukera hauek kendu dituzte. Hau da, ikastetxe kontzertatu batek oraindik ere nahi duena egin dezake, inongo arazorik gabe. Legea betetzen ez badute diru publikoa ematen jarraituko dute, oinarrizkoa den eskubidea (euskaldundua izateko eskubidea) bete ez arren! Eta ikastetxe publikoak ez badu betetzen, errua, noski, Eusko Jaurlaritzarena izaten jarraituko du, baina orain gurasoen ez dute protesta egin eta beste ikastetxe batera mugitzeko eskubidea ere! Laburbilduz, EAk eginiko lege proposamen berri hau ez badu inork betetzen ez da ezer ere ez gertatzen! Ezer ere ez!

Higa: Legea betetzeko 4 urte izango dituzte ikastetxeek. Epeen inguruan asko eztabaida daiteke, baina ez da oso normala ikastetxeei hain denbora handia ematea, batez ere ikastetxe publikoetan legea betetzea Hezkuntza Sailaren esku dagoenean bereziki. PNVk eskatzen zuenaren arabera 3 urtez proiektu pilotoak sartu beharko lirateke. EAren proposamenak 4 urte ematen ditu antzekoa den zerbait egiteko.

Laga: EA aurreko hauteskundetan PNVrekin aurkeztu zenean hezkuntzan euren lege izarra Hizkuntza Ereduen Lege berria egitea zen. Horrela jasotzen zen euren programan. Lau urte igaro dira ia-ia eta EAren esku egon den sailak hutsaren hurrengoa egin du ildo honetan. Orain, noski, kezkaturik daude eta abiada bizian ezer aldatzera ez datorren lege hau aurkeztu dute. Baina eurek ere badakite legea bera ez dela legealdi honetan onartuko. Hau da, espedientea bera betetzeko aurkeztu dute proposamena. Antza EAk bi legealdi gehiago Hezkuntza Saila kudeatzen jarraituko duela uste du. Bestela nola da posible legearen onarpena hurrengo legealdirako uztea eta 4 urte ematea (hau da, beste legealdi oso bat) berau betetzen den edo ez ikusteko?

Laburbilduz:  Tontxu Camposek gaur aurkeztu duen legeak muzin egiten dio alde batetik herritarren gehiengoak eskatzen duenari (D ereduaren matrikulazioak gora eta gora egin du sortu zenetik) eta euskaldunduko duen eskola eskatzen zuten 107.768 sinadurak zaborretara bota ditu. Nahiago du PNV eta PSEk eginiko proposamen eskasetara hurbiltzea benetan euskaldunduko duen eskola eraikitzea baino. Nahiago dute Celaári kasu egitea milaka eta milaka guraso eta herritarrei baino.

Lege honek ez du ezer ere aldatzen: ez da beharrezkoa ikastetxeek legea betetzen duten edo ez neurtzea ez dagoelako zer neurtu ezta noiz neurtu ere. Dena aldatzen dute ezer ere alda ez dadin. Ikastetxe askotan 2 eredu mantentzen badituzte orain bakarra jartzerakoan masifikazioa etorriko da, baina inongo helbururik ez bazaio jartzen euskalduntzearen datuak baliteke txarragoak izatea.

Lege berri hau frakasora kondenatuta dago. Hilik jaio da. Izan ere inongo helbururik jartzen ez bada inork ez duelako ezer ere ez bete beharko.

Euskal Herriak Bere Eskolak, beraz, bi deialdi egin nahi ditu. Lehenengoa, argia eta ozena, euskaltzale orori egiten diogu, lege berri hau, iruzur berri hau, onar ez dezan. Euskal Herriak Bere Eskolak gaur bertan argitara eman du egoera konpontze bidean zein den bere alternatiba (http://www.euskaleskola.org). Bigarren deialdia zehatzagoa da, eta larunbata honetan eguerdiko 11:30tan Antiguako frontoian egingo den prentsa-agerraldi masibo eta herritarrean parte har dezan eskatu nahi dugu. Iruzurraren aurkako eta euskalduntzearen aldeko agerraldia izango da honakoa.

 
Iruzurrik ez!

Eskolak euskaldundu behar du!

 
2008ko azaroaren 13an

Euskal Herriak Bere Eskola

Nafar Gobernuak euskarazko irakaskuntza desagertzeko ahaleginetan urrats berri egin du. Atzokoan, Eguesibarren Euskaraz ere bai taldearekin bildu eta TIL eredua zabaltzeko duen asmoaz ohartarazi zien. Horren aurrean, hori salatu eta euskaldunduko duen lurralde osorako eredu bakarraren ezarpena exijitzen du EHEk.

Euskal Herrian Euskarazen oharra:

afar gobernuak D eredua desagerrarazteko urrats berri eman zuen atzokoan. D eredua hilda dagoela baieztatu eta TIL ezartzeko apustuan egin zuen indar Eguesibarren Euskaraz ere bai taldeko kideen aurrean. Sarrigurengo herriko eskolan ere TIL eredua ezarriko duela baieztatu zien hauei.

Ekinbide honen aurrean, salaketa egin nahi du EHEk. Eskolak ingelesez, eta gaztelaniaz edo euskaraz emateak zein ondorio ekarriko dituen argi dugu: orain arte euskara lehentasunezkotzat hartzen ez bazen, orain are eta gutxiago. TIL ereduaren ezarpenarekin euskarazko eskola orduak murriztu egingo dira; hala gertatzen da Elizondo bezalako herrietan, non eremu euskalduneko herria izanik, bertako eskolan euskarazko orduak murriztu beharrean aurkitu izan diren. Egoera okerragoa dute Tutera bezalakoetan, non eremu erdaldunekoa izanik, euskarak ez duen presentziarik ere. Aldiz, eremu mistoan aurkitzen direnetan, Eguesibarko eskualdea bezala, ez dago batere argi nola egingo duten TIL ezartzeko. Hori bai, bestelako eremuetan dagoen egoera ikusirik eta egun euskaraz ikasteko zailtasunekin aurkitzen bagara, aurreikustekoa da TILekin  ez direla gauzak erraztuko.

Salatzekoa da Perez-Nievasek erakusten duen jarrera. D eredua hilik dagoela baieztatu zien Sarrigurengo gurasoei; alta, D eredua eurek hil nahi dutela argi geratzen da. Herritarren gehiengoak euskaraz ikasi nahi du bertan, sinadura bilketak egin dituzte, udalak aho batez eskatu zuen D ereduaren ezarpena… Baina, Nafar gobernuak herritarren eskaerei entzungor egin eta euskara desagertzeko politikak eramaten ditu aurrera. Aipatu beharra dago, gobernuak argi utzi zuela atzokoarekin D ereduko hezigune gehiago ez duela zabalduko eta aldiz, TIL ereduaren zabalpenari ekingo diotela. Honen aurrean, horrek ekar litzakeen ondorio kaltegarriez kezka adierazi nahi du EHEk.

Euskal Herriak eta euskarak eskola eredu berria behar dute, eta euskalduna. Euskararen etorkizuna bermatzeko ezinbestekoa izango herritar guztiek euskara ezagutzea eta bide horretan, guztiz beharrezkoa da belaunaldi berrien euskalduntzea helburu izango duen hizkuntza politika eta berau arautuko duen euskararen legea, lurralde osoan. Benetako helburua euskalduntzea izanik, irakaskuntza indarrean jarri daiteken planteamendu zehatz eta arautua behar dugu. TIL, A, B, G, British… eta halako neurriekin, euskara gaur egun dagoen kinka larrira eraman dute; aldatu ezean, atzeraezineko galbidera eramango dute.

EUSKAL HERRI EUSKALDUNA ERAIKI!

EREDU EUSKALDUNA EUSKAL HERRI OSOAN!

2008ko azaroaren 13an

EUSKAL HERRIAN EUSKARAZ

Hizkuntza zapalkuntza agerian geratu da, beste behin ere, pasa zen astean burututako Ezabaketa Astearen harira. Izan ere, helburu hori du urtez urte sendotuz joan den ekimen honek, euskaldunon eskubideen defentsaren aldarrikapena.

Hizkuntza zapalkuntza agerian geratu da, beste behin ere, pasa zen astean burututako Ezabaketa Astearen harira. Izan ere, helburu hori du urtez urte sendotuz joan den ekimen honek, euskaldunon eskubideen defentsaren aldarrikapena.

Ekimen andana burutu dira, batzuk aipatutako helburuei begira, besteak herritarrei begirako deialdiak; biak ere, argi laga dute hizkuntza zapaldu eta zapaltzaileen artean dagoen mailaketa. Guztira, 50 herri eta auzoetan burutu dira ekimenak eta 1000 seinale inguru izan dira ezabatuak. Horretaz gain, aipatu bezala, kolore guztietako ekimenen berri izan dugu; ezabaketa-kalejiretatik hasita, txirrindula martxak bitarte, eskuorri banaketak, elkarretaratzeak, pegada herrikoiak… Guztira 1500 pertsona inguru izan dira Euskal Herri osoan mobilizatu direnak. 

Egoera guzti honen aurrean kezka adierazi nahi du EHEk; izan ere, urtez urte sendotuz joan den ekimena bada ere eta geroz eta jende gehiago batzen bada ere, urteetan luzatze horrek ez du administrazioen aldetik inongo emaitzak ekarri; urtetik urtera ezabatu diren seinaleak kopuru berdinean ala handiagoan ezabatu dira, gutxiago izan behar balute ere. Alde horretatik, Administrazioetatik euskaraz biziko den herriaren alde egiten den lan urriaren ondoriora irits gaitezke. Erdara gailentzen dute bertakoa den hizkuntza bakarraren gainetik; horren adibide da Iruñetik Logroñora doan autobia: seinaleak erdara hutsean aurki genitzake.

Bestetik, horrelako ekinbideak egiteaz gain, hauek salatzeko egiten diren ekimenetan aurkezten duten jarrera ere salatu behar du EHEk. Ez da lehen aldia ezabaketak eta ekimenak egiten dituztenen aurka oldartzen direla, eta aurten ere izan dugu horren adibiderik. Tolosaldean, pasa zen larunbatean, txirrindula-martxa burutu nahi zen Tolosatik abiatuta Villabonaraino. Berau ezin izan zen burutu, izan ere, “Euskara ofiziala” zioten banderolak zeramatzaten hiru txirrindulari identifikatzeari jo baitzuen Ertzaintzak. Hauek erdara hutsean zuzentzeaz gain, 400 euroko isuna jarri zieten manifestariei. Gasteizen ere, udaltzaingoek, bi herritar identifikatu eta bat polizia-etxera eraman zuten euskaraz artatua izatea exijitu zuelako. Honek polizia-etxean itzultzaile bidez identifikatu behar izan zuen bere burua. Euskaldunon hizkuntza eskubideak errespetatuak izan daitezela exijitzen ibili behar izateaz gain, horregatik identifikazioak, isunak, irainak… jasan behar izatea oso larritzat jotzen du EHEk.

Seinale guzti hauek ezabatzeak eta bestelako ekimenak egiteak agerian uzten du hizkuntza eskubideen urraketa larriak egiten direla. Administrazioek ahalbidetzen dute gainera egoera hori, euskara bigarren mailako hizkuntza bezala tratatuaz; ez dituzte bere etorkizuna bermatu eta euskaraz biziko den herriaren alde behar bezalako neurri eraginkorrik planteatzen. Alta, aurpegi onak eta jendarteari begira sinpatikoak suertatzen diren kanpainak abiatzen dituzte, Euskararen Erakunde Publikoaren sorrerarekin, Euskarabidearen garapenarekin edota Eusko Jaurlaritzak udaran amaitutako Ukan Birusaren kanpainarekin bilatu zuten bezala. 

Egoera aldatu beharra dago, eta denborarik galdu gabe. Ezabaketa Asteko ekimenetan bildu den jende andanak jada egin du apustu Euskal Herri euskaldunaren alde borroka egiteko; bada, horretan jarrai dezaten eta ekinbide horietara jende gehiago hurbil dadin deitzen du EHEk. Euskararentzat estatus aldaketa behar dugu, ofizialtasuna behar dugu eta lurralde osoan, Euskal Herri osoan. Euskarari lehentasuna emango dioten politikak inoiz baino beharrezkoagoak dira une hauetan, guztiok euskararen ezagutza izatea bermatuko dutenak; modu honetan lortuko dugu euskaldunon hizkuntza eskubideak onartuak izatea.