Ohar honen bitartez, pasa zen apirilak 6, igandean burututako Hizkuntza Eskubideen eguna ekarri nahiko luke gogora EHEk, egunaren lehen balorazio eta hausnarketak egitearekin batera.

Azken bost urteetan ospatzen datorren legez, egun osoko egitaraua izan genuen egun horretan. Urtez urte heldutuz joan den egitasmoa dugu Hizkuntza Eskubideen egunekoa, beti ere, euskararen normalizazioa izanik helburu eta hizkuntza eskubideen bermearen exijentziapean. Ehunka euskaltzale batu zen igandean jaialdira, eta beraiek eskainitako euskaraz bizitzeko grina eta gogoa, bueltan igorri nahi dizkie EHEk gaurkoan, Euskal Herri euskaldunaren eraikuntzan indarrak metatzen jarraitu dezaten.

Aurtengoan ere, Hizkuntza Eskubideen aldeko Nazio Bilkura burutu zen, bosgarrena aidanez. Aurtengoan, bi ardatz nagusi izan zituen bilkura honek. Batetik, egungo hizkuntza politikek martxan diren hainbat proiekturi nola eragiten dien izan genuen aztergai. Horretarako Euskal Herriko Ikastolen Konfederazioko lehendakaria Koldo Tellitu eta Udalerri Euskaldunen Mankomunitateko lehendakaria Jon Bollar izan genituen mintzakide. Bakoitzak bere esparruan, egoera kokatu eta bidean aurkitzen dituzten oztopo eta traben inguruan mintzatu ziren. Bestetik, oztopo eta trabak besterik ekartzen ez dituzten hizkuntza politikak zalantzan jarri eta aurrera begira egoera iraultze aldera, beharrezko neurriak jarri ziren mahai-gainean. Eulate Zilonizaurrekoetxea arduratu zen EHEn gogoeta azaltzen.

Egun euskaraz bizi eta aritzeko dagoen ezintasuna agerian geratu zen; nabarmen suertatzen da errealitate hori egun martxan diren proiektu ezberdinetan, euskararen normalkuntza edota eskubideen bermea bilatzen duten egitasmoek lege mugaren batekin topatzen baitira. Estatu frantses eta espainiarreko legediek ez dute Euskal Herri euskalduna eraikitzea ahalbidetzen, ez dute Euskal Herri osorako normalizazio proiektu nazionalik gauzatzen uzten. Euskal Herrian uneotan diren administrazio ezberdinek ere, parametro berdinetan burutzen dute euren jarduna eta beraz, euskararen normalizazioa ez diren bestelako xede batzuk dituzte begi-artean.

Euskarak aldaketa behar du; berehalako aldaketa. Bizi dugun egoera denboran luzatuz gero, Europako hizkuntza zaharrenetariko baten galera biziko dugu.

Euskarak, beraz, hizkuntza politika berri bat behar du, Euskal Herri osorako izango dena eta eskubideen bermean oinarrituz, bere normalizazioa bilatuko duena. Horretarako ezinbesteko bost neurri izan beharko lituzke ezaugarri:

• Berezko hizkuntza izendatu behar da euskara. Euskal Herria euskararen herria delako eta euskara delako Euskal Herriko berezko hizkuntza bakarra. Herritar eleanitzez beteriko herri elebakarra dugu helburu.
• Ofiziala izendatu behar da. euskarak estatus bakarra eta hori bere lurralde osoan aitortua behar du izan. Hori baita bere normalizaziorako eta hizkuntza eskubideen bermerako eman beharreko lehen urratsa.
• Lehentasunezko hizkuntza izendatu behar da. Urte luzez pairatutako bazterketa eta ukazioek ekarri gaituzte egun bizi dugun egoerara. Hau irauli eta lehentasunezko izendatuz, bizi izan dugun menpekotasun izaeratik aldenduko gaituzte.
• Euskal herritar guztiek ezagutu beharrekoa. Euskara ezagutzea eskubidea dugu, beraz, helduen euskalduntze zein belaunaldi berrien euskalduntzea eskubide eta betebehar izan behar dugu. Hizkuntzaren ezagutza bermatu behar zaio herritar orori.
• Euskal herritarron hizkuntza eskubideak Euskal Herri osoan aitortu behar dira. Euskal Herrian euskaraz bizi gaitezen, ezinbestekoa dugu gure eskubide guztien jabe izatea. Hizkuntza eskubideak ere, jabego horren parte izan beharko dira, ezinbestean.

Aitzitik, aldaketarako neurriak zehazten baditugu ere, nabarmena da euskal herritarrok gure hizkuntza nazionalaren inguruan erabakitzeko ditugun zailtasunak. Bizi dugun menpeko egoerak ez du euskararen etorkizuna ziurtatzen, ezta honen gainean erabakitzea ahalbidetzen ere. Euskara bada Euskal Herriko hizkuntza, euskaldun egiten gaituena eta nazio gisa bizirauteko enbor nagusinetakoa, euskaldunok izan behar dugu honen gainean erabaki, antolatu eta garatzeko arduradunak; Euskal Herriarentzat eta euskararentzat, subirautza behar dugu, burujabetza behar dugu.

Euskal Herri euskaldunaren eraikuntzan hamaika proiektu dira martxan. Horien adibide dira igandean mintzagai izan genituen UEMA edota Ikastolak; herritarren inplikazio eta konpromisoaz hauek aurrera eramatea posible izan da. Horiek izan dira gaur egun arte eta izango dira etorkizunean ere euskalduntze prozesuaren protagonista.

Auzolanaren bidez, subirautza linguistikoa, euskarak behar duen lege berria? Euskal Herri euskalduna eraikiz joatea lortuko dugu! Manifestazioan zein egunean zehar bilduriko jende andanaz, bidea egiten hasiak gara, Euskal Herri euskalduneranzko urratsak emanaz hasiak gara.

Urratsez urrats lortuko genuela esan genuen Hizkuntza Eskubideen egunaren atarietan, eta gaur esan dezakegu, apirilaren 6an urrats oso garrantzitsua eman genuela bide horretan.

Orain, ibilbide horri jarraitzea besterik ez zaigu geratzen euskaltzaleoi. Auzolanaz, Euskal Herria euskalduna eraikiko dugu!