FiloBlogia

Orgasmo filologikoak ditut hau irakurtzean. Bejondeizula, Ricardo!

Badago beste kontu bat: gaurko euskalkiak bart arratsaldekoak dira (ertarokoak). Ez dakigu Karistiarren hizkuntza euskararen familiakoa ala Keltiarra zen, baina badakigu euskalkien banaketa askoz berriagoa dela. Hau ere datua, ez iritzia. Suposatzen dut Euskal Filologiaren lehen mailan irakatsiko duzuela.

Jon: ez nuen aurreikusi nire mezu hauen halako ondoriorik, baina bejondeizula zuri, kar, kar, kar...

jih: ez nago hain seguru euskalkien banaketaren datazioaz dakiguna datuen ala "iritzien" (hots, hipotesi eta teorien) barruan sartzen den; edozein kasutan gai horiek pixka bat geroago irakasten dira Euskal Filologian, 2. mailatik aurrera oker ez banago.

Datu bat da euskalki guztiak oso antzekoak direla, hizkuntza erromantzeekin konparatzen baditugu, adibidez. Beste datu bat da duela mende batzuk, gure lehen testuen garaian, antzekotasun hori are handiagoa zela. Hau ezaugarriz ezaugarri froga daiteke. Hortik Mitxelenak ondorioztatzen du euskalkien ama (nolabait esateko) Ertarokoa dela. Hau, bai, hipotesia da. Berrikiago gai honetaz aritu diren hizkuntzalariek antzeko proposamenak egin dituzte. Hipotesia, bai, baina, daukagun ebidentziaren aurrean, zaila egiten zait ikustea nola manten daitekeen gaurregungo euskalkien eta Erromatarren garaiko tribuen arteko lotura.

Zaila bai, baina ez ezinezkoa. Toreatzaile hark esan omen zuen bezala, "Hay gente pa`tó":

http://artxiker.ccsd.cnrs.fr/artxibo-00378962/eu/

gai guztiekin eszeptikoa naiz eta iritzi ofizialak filtrazioz jasotzen ditut. Gainera egi borobila inork ez dauka, nik ere ez, kar kar kar. Iruña-Veleiako grafitoekin oraindik ez daukat iritzirik, zeren interesen arabera, alde bietatik egon daitezke iruzurrak.

jih: diozun bezala, euskalkien banaketaren datazioa hipotesi bat da. Harrigarria da erromatar garaiko tribuen mugak eta gaur egungo euskalkien mugak antzekoak izatea. Mugak zirenez, elementu desberdintzaileak zituztela ziur. Beraz, garai hartako tribuen hizkuntzan ere elementu desberdintzaileak leudeke,horrela, tribu haien hizkuntza euskara izan ezkero "euskalkiak" egon zitezkeen. Hau ere hipotesia.


Gomez:"Zer duen arraro? Iruña-Veleiako idazkunak egiazkotzat hartuz gero (ez da nire kasua, baina bai goikoa idatzi duen Elexpururena), 1700 urte ditu arraro, gutxienez. Hizkuntzalaritzako lehenengo mailan irakasten da hizkuntzak denborarekin aldatzen direla (datu bat da, ez "iritzi" bat) eta, beraz, ez dugu automatikoki pentsatu behar gure adiskide eta lagunek orain eta hemen hitz egiten dutena eta orain dela dozena bat mende-edo hitz egiten zena berdin-berdinak zirela"
Nire ustez ez duzu ezer FROGATU. hizkuntzak denborarekin aldatzen direla datu objektibo bat da baina horrekin ez didazu ezer esaten. Orain dela 1700 urteko euskaran (iruña-veleian, Pompaelon, Tullonion edota Lapurdumen) LAGUN hitza erabiltzeak ez du esan nahi erabiltzen zen euskara berdina zenik.

mari domingi: Ricardo ez da sartu ea "lagun" hitza erabiltzen ote zen edo ez. Berak hau esan du: gaurko (XX. mendetik aurrerako) "lagun" hitzaren esanahi hori ('amigo') ezin dugula 1700 urte atzera eraman, bizkaiko euskalkia bazela onartu edo ez, zeren bizkaieraz ere askoz jota XIX. mendetik dokumentatzen baita adiera horretan. Aurreko testu guztiek (bai eta, maiz, egungo erabilerak ere) "lagun = compañero" erakusten badigute, nola arraio pentsa Iruña-Veleiako karistiar, euskaldun edo harako haiek bestela jokatzen zutela (eta kasualitatez gaur egungo adiera berberaz)??
Hipotesiak hipotesiak dira, bai, baina horiek metodologia baten eta datuetan oinarritzen dira, ez dira iritzi hutsak. Ez ditzagun datuak gure mesederako manipulatu.

- "Ejemplos más o menos claros de lagun-amigo sólo de documentan en autores meridionales del siglo XIX"
Hor ere ez duzue asmatzen sanedrinekuok Mondragoeko Atto de Nochebuena delakoan agertzen da: Joanikotegaz LAGUNdurik.
Bestaldetik ez zarete konturatzen amigo/compañero bereizketa horrekin erridukulena egiten duzuela? Marco hori zer izango ote zen? amigo edo compañero?

- "Ejemplos más o menos claros de lagun-amigo sólo de documentan en autores meridionales del siglo XIX"
Hor ere ez duzue asmatzen sanedrinekuok Mondragoeko Atto de Nochebuena delakoan agertzen da: Joanikotegaz LAGUNdurik.
Bestaldetik ez zarete konturatzen amigo/compañero bereizketa horrekin erridukulena egiten duzuela? Marco hori zer izango ote zen? amigo edo compañero?

Ramon, "sanedrinekuok" gauza askotan ez dugu asmatzen, beharbada, baina ahalegintxo handiagoa beharko duzu egin gu zuzentzeko. Esate baterako, Mondragoeko Atto de Nochebuena (sic) horren zenbagarren bertsoan agertzen da Joanikotegaz LAGUNdurik? Agertu bai agertzen ote delako testu horretan? Zein ere den bertso-zati hori dakarren testua, seguru al zaude hor lagundu 'adiskidetu' dela eta ez 'elkarrekin, bata bestearen aldamenean izan' (kasu honetan, bide batez, etzanda eta hilik). Zerorrek esan 'amigo' edo 'compañero' edo 'acompañante' edo horrelakoren batetik hurbilago den.
Bestalde, amigo/compañero bereizkuntza zure ustez "erridukuluena" izango da, baina, dirudienez, oraintsu arte euskaldun guztiek zuk ez bezala pentsatu dute idatziz utzi dituzten lekukotasunen arabera. Ze pena ezta?
Azkenik, Veleiakoan lagun ez dator bakarrik, aurretik oso bat du; partikula hori gora behera zure ustez berdin ote? Orotarikoaren arabera ez, dirudienez.

- Ba bai Sanedrinekuok ez duzue gehienetan asmatzen. Amigo/compañero hori ez da euskarak berez egiten duen bereizketa, hiztegigileek egiten duten bereizketa bat baizik. Onartu beharko duzu lagun hegoaldean XIX. mendekoa baino lehenagokoa dela, behintzat.Gure inguruan adiskide gehiago erabiltzen da aditz moduan, bi lagun elkarrekin hasarretu ostean berriro adiskidetu egiten direnean.
Dena dela Veleiako inskripzio horretan, lagun hori bere kontestuan aztertu beharko litzateke, hilobi batean agertu bada izan daiteke Marcus horri beste mundurako bidaian LAGUN egiten diona edo...Erromatar Inperioan hiletako errituak mota askotakoak ziren eta.
Nire ustez OSO horrek ez dio berdin, baina datu gehiago ez dugunez ezin dut asmatu, baina zuk ere ezin duzu frogatu OSO hori anakronismo bat denik, eta beraz ondorioztatu inskripzio osoa faltsifikazio bat denik.

- Aurrekoan LAGUN hitzaren aipua gaizki eman nuen, ez da Atto para la Nochebuena agertzen(Azkueren iztegiaren akats tiki bat), Mondragoeko erreketaren poeman baino. Beraz LAGUN 1448 urtean dokumentatuta dago. Poliki poliki geroz eta atzerago goaz ezta?

Ramon: ondo ulertzen badizut, esan nahi duzu poliziek atxilotuari kartzelara bidean laguntzen diotenean, adiskide minak ez badira, hiztegigileen errua dela?

_ Ba bai Ricardo ez duzu ulertu. Poliziak atxilotutakoari ez diote kartzelara laguntzen, Poliziak atxilotutako kartzelara ERAMAN egiten du. Orain,atxilotutakoak bere kabuz eta borondate onez, inolako presiorik gabe kartzelara joan nahi badu, ba agian bai agian orduan poliziak lagundu egingo dio.
Hiztegigileen errua ez dakit den baina hiztegietako sarrerak oso osorik irakurtzen badira hobeto.

Ramon
Hau azkena da nire partetik, Prudenek bezala beste zereginik baitut. Kontua da ez didazula ezer erantzun: Azkueren hutsa edo zurea izan (nik uste nuen Barrutia eta Arrasateko Erreketaren Kantua edozeinek ezagutzen zituela, baina tira, estandarrak apalago daude, dirudienez) arazoa ez da 1448an zein 300 urte beranduago LAGUN lekukotua den. Eztabaida honetan horrek ez du inongo interesik ez baita zalantzan jarri LAGUN forma bera K.o. III. mendean izan zitekeen (noski baietz) baizik eta horrek Veleiakoan "amigo" esanahia ala "compañero" zuen. OSO partikularen kontua ere ez zen berez bazen edo ez III. mendean baizik eta OSO horrekin egindako esaldiez OEH-k zerbait esaten duelako eta ez III. mendean prezeski arruntak zirenik. Hortaz esaidazu OSO LAGUN gaur egun zenbat bizkaitar edo zenbat lapurtarrek ulertzen duen "muy compañero" bezala eta zenbat giputz edo zuberotarrek "muy amigo" bezala, zeren bigarren hau badakigu ez zela posible ez K. ondoko III.ean, ez askozaz beranduago ere (ez dizut errepikatuko Ricardok argi asko utzi duena eta, bidebatez, jendeak aspalditik dakiena).
Bestalde, esaidazu nola arraio uler genezakeen "amigo, hacerse amigo, etab" JOANIKOTEGAZ LAGUNDURIC 1448ko testu horretan, Joanikotek laguntzen dituenak lurrean hilik dautzanak badira.
Azkena: aurrekoak azal ditzazunean (ez da presarik) har ditzakegu banan-bana Orotarikoan, 1900 arte edo, emandako LAGUN(DU) guztiak eta aurreko operazio bera egin; beno, hobe esan, beharko ditugu hartu ez OEH-ko guztiak bakarrik baizik eta testuetan eta hiztegietan data hortaraino diren guztiak. Beraz, ba animo eta aurrera (badakizu gaztelerazko hura, "a quien algo quiere, algo le cuesta").

- Zeregin inportanteagoak izango dituzu, ez dut zalantzarik.
- Asuntoa da Lagun agertzen dela, eta nik ez dut esan Veleiakoa amigo edo compañero dela, aditza ere izan daiteke. Zuek funtsean esan duzuena da LAGUN agertzea inposiblea dela VEleiako ostraketan. Eta agertu bada falsifikazioa bat dela frogatu nahi izan duzuela, beraz debatea ez atera bere onetik, eta ez desbideratu arazoa. Zuen txostena oso txarra da eta berriro diot, AURRERITZI AZIENTIFIKOZ beteta dago.Zergatik ez duzue onartzen Elexpururen kritika?

Lehenik eta behin, argi utzi nahi nuke, ez daukadala uste sendorik Veleiako idazkunen egiazkotasunaren gainean eta ez naizela filologoa. Behin hori argituta eta "lagun" hitzari gagozkiolarik, hauxe nahi nuke esan:

Ez dut arrazoirik ikusten Lagun hitza 4. mendean ezinezkoa zela esateko. "Adiskide" hitzaren sinonimo izatea anakronismoa litzatekeela? Dudarik ez dut, Joseba Lakarrak eta beste hainbatek azaldutakoa irakurrita. Baina Lagun euskarazko hitz "indigena"-edo izanda, beste adiera batekin agertzea erabat posible ikusten dut. 1443tik 2009ra (566 urte), Lagun hitzaren esanahiak aldaketa sakon samarra izan badu, 4. mendetik 1443ra ere (mila urte), guk ezagutzen ez dugun aldaketa semantikoak gertatu izana ez da inola ere baztergarria. Beraz, esaldi sinple eta nahikoa anbiguoan dagoela kontuan hartuta eta sasoi hartako ohiturak eta testuingurua nolabait arrotz edo urrun zaizkigula gogoan izanda, "Lagun" hitz horrek ia-ia edozein esanahi izan lezake (barkatu "edozein" hitzaren zehazgabetasuna). Hau da, ñabardura semantiko batengatik hitz hori ezinezkotzat jotzea gehiegizkoa iruditzen zait.

Honekin ondorioztatu daitekeena: Lagun hitzaren aldekoak finago ibili dira "profanooi" euren argumentuak azaltzen, kontrakoak baino. Besterik ez.

Plazerra eta ohorea izan da hemen idaztea. Ondo izan.

Ikerne
Baliteke, diozun bezala, arrazoi izatea profanoei euren argumentuak azaltzen "lagun hitzaren adekoak" finago ibiltzea kontrakoak baino. Baliteke, baina ez. Hasteko, ez dakit nor den "lagun hitzaren kontrako"; ni, esaterako, hain naiz aldeko non ez nukeen nahi inork bere apeta hutsarengatik ez hitz hori ez beste den eta izan ez den balio eta funtzioarekin erabiltzea edota manipulatzea.
Argudioak saltzeak bi zuzenbide ditu, noski: saltzailearen aldetik eroslearenganakoa baina baita alderantzizkoa ere. Alegia, guk gogo eta ahaleginik handienak eginik ere "profanoek" erosteko gogo gutxitxo dutelako edo besterengatik ba baliteke gure helburua (profanoak zerbaitez konbentzitzea izango balitz) ez betetzea.
Aitortzen dut zure kasuan gogo falta ez dela, beraz gogo on horrekin kontatuaz saiatuko naiz ahalik eta laburren nire esku dagoen laguntzatxoren bat ematen gure argudioak ulertzeko.
1) Ez dago nire eskutan konbentzitzea "eta zergatik hau ez eta beharbada bestea bai, ongi datorkidalako" ez dela ez filologiaren ez beste edozein zientzia-argudio; horregatik beragatik "lagun" = "adiskide" anakronismoa bada, esan egin beharko da zer arraiogatik proposatzen den hor "porru" ulertzea eta ze arrazoigatik.
2) Beraz, 4. mendean zer izan zitekeen hitz honen esanahia erabakitzeko profano ez direnek bestelako irizpide batzuk behar dituzte erabili; esate baterako semantikan (fonologian bezala) ahal diren eta ezin diren aldaketei buruzkoak edo zer den beste zer baino arruntago, etab, baina batez ere hitzaren historia dokumentatua bera.
3) Ez da egia, ez osoa bederen, hitz honek "aldaketa sakon samarra" izan duela 1443tik aurrera; aldaketa hori 1443 baino dexentez beranduago izan da (nahi duenak noiztik jakin egin lezake) eta ez da Euskal Herriaren eremu txiki batean baino izan 20. mendera arte;
4) 1443 baino dexentez beranduago ere Euskal Herri OSOAN "lagun" ez da "adiskide" izan; beraz, ez dugu inongo arrazoirik pentsatzeko 1200 urte lehenago bazela tokiren bat zeinetan, hain juxtu, "adiskide" zen eta gero "alboko, kide" izatera pasatu zen (noiz?) eta gero (Veleian bai?) berriro "adiskide" 1500 edo 1700 urte beranduago;
5) Gaur egun "lagun" "adiskide" bezala hartzen dugunok gara bakarrak "lagun" "txit, oso, guztiz" bezalako gauzekin erabiltzen; beraz, "adiskide" adiera hau ez da euskara zaharrekoa;
6) OSO partikulaz Orotarariko Euskal Hiztegia begiratzen baduzu esango dizu atzo goizera arte EZ zela erabiltzen gaur hain normaltzat emango genituzkeen hainbat esaldi motatan, esaterako "lagun" bezalako hitzekin;
7) Aurrekoak biltzen badituzu Veleiako MARCUS OSO LAGUN hori soilik "Marcus oso alboko", "M. muy acompañante" edo genuke, hots, ez lehen ez orain posible duguna eta ezin izan zitekeela "M. oso adiskide", adiera hori anakronismoa delako eta ezin izan zitekeela "oso alboko" eta ez "oso adiskide" ez "oso + edozein adjektibo" 18. mendera arte ezin zelako.
8) Badirudi bi hitzetarako ezintasun (ez bakarrik arrarotasun) askotxo direla; bakarrak balira Veleiako idazkietan OSO POLITA (hara, beste OSO bat!) litzateke eztabaida eta agian zerbait ARRAPAtuko genuke bertatik profanoek eta profano ez direnek.
Gaurkoz askotxo luzatu naiz, Ikerne, eta ea honenbestez barkagarriago zaizun "lagun" (eta euskara osoa) den eta izan den bezala maite dugunongan ikusten duzun laburtasuna.

Lakarra jauna
Eskertzen dizut erantzuteko hartu duzun tartea. Aurreneko mezuan argi ez bazen geratu, berriro errepikatuko dut, argiago oraingoan, nik ez daukadala zuen argudioak zalantzan jartzeko arrazoirik. Urteak igaro dituzue ikasten eta gero ikertzen eta zerbait jakingo duzue. Baina pelikuletan ere agertzen da, hiltzera zigortutako bat ez dutenean exekutatzen "arrazoizko zalantza" (duda razonable da gazteleraz) dela eta. Horrekin konpara liteke nire argumentazioa. Hau da, ez ditut zuen ondorioak zalantzan jartzen, baina sasoi hartako euskara eta gizartea arrotz zaizkigunez gero, "arrazoizko zalantza" hori agertzea ez da zaila, ni bezalako jende ez ikasiarengan batik bat (filologian ez ikasia esan nahi dut). Veleiako idazkunak Rosetta harriaren gisakoak balira (itzulpen eta guztizkoak alegia), jakingo genuke OSO LAGUN sintagmak zer esan nahiko lukeen zehazki eta orduan zuen argumentuak erabat baliozkoak lirateke. Kasua ez da hori, baina, eta orduan, zuek esandakoa zientifikoki bikaina da, baina beti geratuko zaigu zalantzaren bat edo beste. Hori da esan nahi nuena, beraz ez nazazue hartu zuen ikuspegiaren kontrakotzat.

Konbentzitzeari dagokionez: Nik filologiaz gutxi dakit, baina marketinaz zertxobait gehiago eta beraz, hor bai, ziur esan dezaket, LAGUN hitza posible ikusten dutenek garbiago azaldu dutela esan behar zutena. Are gehiago, Veleiako idazkunak faltsutzat jo zirenean, nik ez nuen zalantzarik egin. Gero joan zaizkit zalantzak agertzen (eta adi, "zalantzak" esan dut, Veleiako idazkunak faltsuak izateko aukerak handiagoak direla pentsatzen jarraitzen baitut, jada zehaztu dudanez).

Honekin esan nahi dudana da, Lakarra jauna, zuen arrazoiak ontzat hartzen ditudala, baina kontrako argudioak besterik gabe baztertzea ez dut zentzuzkoa ikusten, beti ere modu serioan planteatzen badira jakina.

Bide batez, zorionak Lakarra jauna, Arratzun bihar egingo duzun hitzaldiagatik.

Ondo izan.

Ikerne: Uste dut zuk zeuk eman duzula arazoaren gakoa (edo gako bat gutxienez). "Arrazoizko zalantza" aipatzen duzunean, "arrazoizko" horretan legoke gakoa.

Zeren "eta zergatik ez?" ez baita arrazoi bat, ez argudio zientifikorik, ez antzekorik ere. Eta horixe da Gorrochategiren eta Lakarraren txostenen kontra erabili den gauza bakarra: "eta zergatik ez bestela?".

Arazoa bada, zuk diozunez, "sasoi hartako euskara eta gizartea arrotz" zaizkigula (esango nuke erabat arrotz ez zaizkigula, baina tira), orduan ezerk ez luke inoiz ezer frogatuko: beti geratuko litzateke "eta zergatik ez?" galdetzeko aukera.

Beharbada, muturreko adibide batekin errazago azalduko dut, hala espero dut behintzat: ostrakon batean "Coca-cola" agertuko balitz --inoiz faltsutasunaren froga-adibide bezala aipatu zena--, edo Elexpuruk berak aipatzen dituen "ordenagailua" edo "lehendakari, zergatik ez pentsatu pertsona izenak zirela? Edo ez dakigula hitz horiek garai hartan zer esan nahi zuten? Edo denboran bidaiatu zuen batek idatzi zituela? Edo...?

Esan nahi dut: sinetsi nahi duenarentzat, "eta zergatik ez?" argudio antzeko hori mihi puntan beti, edozer izan daiteke egiazkoa. Beti aurkituko dio azalpen bat, nola edo hala, kosta ahala kosta.

Eta dinamika hori apurtzeko modu bakarra da konturatzea "eta zergatik ez?" horrek ez duela ezer frogatzen, ez dela argudio serio bat eta, ondorioz, ez duela balio orain arte egin diren analisiak eta hipotesiak ezeztatzeko.

Eskertzekoa da oso zure erantzunetan erabili duzun tonua.

Ricardo
Bat nator zurekin, dudarik gabe. Hala ere, Coca Cola eta Laguna hitzen kasua ez da berdina, izan ere, laguna garai hartako euskara zela ia zalantzarik ez dago eta beraz, testu batean agertzea ez da batere harrigarria. Eztabaidaren muina, hitzaren agerpenean baino, garai hartan ez zeukan esanahian dago, filologoen esanetan (hala ulertu dut nik behintzat). Beraz, izan liteke guk ezagutzen dugun beste esanahi batekin laguna hitza posible izatea. Izan ere, mila urte igaro arte ez da berriro hitz hori dokumentatua agertzen eta beraz, tarte horretan ezagutzen ditugun esanahietara moldatu izana ez da baztergarria, hizkuntza bati mila urtean asko aldatzeko astia ematen dio eta. Hala ere, Joseba Lakarrak behintzat, garbi azaldu du hori printzipioz ez dela oso posiblea, gaur egun dauzkagun datuen arabera, beraz, uste dut neure aldetik eztabaida hementxe utziko dudala, honi dagokionez, bestela, gauza berari bueltaka hasiko naiz, gehiegi filosofatzen eta hau filolgogiari buruzko bloga da. Jarraituko dut zuen esanak irakurtzen eta komentatzeko beste zerbait otuz gero, egingo dut. Ondo ibili, beraz, denok.

Asko gozatzen ari naiz eztabaida honekin, zaletasuna bultzatzen duen partida iruditzen zait. Eskerrik asko denei.

Asko interesatu zait Ikerneren argudio bat: marketinaren aldetik ostraken aldekoen azalpenak argiagoak direla kontra daudenenak baino. Baliteke egia izatea, baina horrek ez du ezer frogatzen. Nire ustez zientziaren bideak ez ditugu askotan errez ulertzen, kontuaren inguruan asko ikasten ez badugu behintzat, ganorazko formazioa ez badaukagu. Ni neu ez nintzateke ausartuko erlatibitatearen teoria eztabaidatzen. Badakit lagunarteko elkarrizketa batean batzuek esango dutela “dena erlatiboa dela” eta beste batzuek ezetz. Nik esaldi horiek ederto ulertzen ditut, bai, baina susmatzen dut zerikusi gutxi dutela benetako erlatibitatearen teoriarekin eta susmatzen dut halaber asko ikasi beharko nukeela zientifikoek azaldu duten erlatibitatearen teoria zalantzan jartzeko.

Ondo izan.

- Aupa danoi!
- Gorrochategui eta Lakarraren txostenari egindako kritiketan "Zergatik ez den posible" erretorikoa baino argumentu serioagoak daude. Zergati ez galdetzea ere berez ez da metodo zientifiko txarra ikerketa bat egiteko.
Baina tira aztertu ditzagun berriro jaun horien argudio batzuk:
- Artikulua ezinezkoa dela III edo IV. mendean? Orduan Fitak azterturiko Langraitzeko harlosa( erromatarren garaikoa) non azaltzen diren ILLUNA eta TICHIA ere gezurrezkoak dira?
- "Marcus -oso _lagun"delakoan ez dute baliozko itzulpenik aurkitu. Hori da ondorioztatu daitekeen gauza bakarra.Eta UPVko Maradiaga jaunaren txostenak ere ezin izan du frogatu inskripzio hori faltsua denik. Beraz huts egiten duena euskara zaharra berreraikitzeko metodologia da, es ostrakako idatzia. Berriro diot "aurreritzi azientikoz" beteriko metodoa. Orotariko Euskal Hiztegian agertzen den OSO-ren adierak ezin direla aplikatu kontestu honetan,ere esaten dute. Bueno, Lakarrak egin didan gomendioa ez dut jarraituko eta ez dut irakurriko OEH, berak irakurri du nire partez eta. Eman duen aipuagatik ere ezin da frogatu OSO delakoa inposiblea zela III edo IV mendeko Iruña Veleian. Bestaldetik orain arte agertutako ostraketan bi OSO agertu dira, baina zergatik onartu behar dugu gehiagoko barik, biak ere zentzu bera euki behar dutela? Lagun compañero/amigo izan daiteke( eta beste gauza pilo bat gehiago). Edo OSO-ren esparru semantiko edo lexikala zabaltzea zientziaren kontrako da?
Marcus oso alboko ezinezkoa? Ba agian ez dute asmatu ez OSO itzultzen ezta LAGUN ere.

Ez naiz luzatuko azalpenak ematen.

1. "Zergatik ez?" ez da metodo zientifikoa ("Ikasi ingelesa 15 egunetan" ikasketa metodoa ez den bezala). Izatekotan, inor ikerketara bultzatzeko akuilu izan liteke, nahiko informala bide batez.

2. Elexpuruk aipatzen dituen hainbat gauza ez dira halakoak. Besteak beste, TICHIA hori (inon TYCHIA, jatorriz legokiokeen grafiaz ere erakutsia Terra Antiqvae-ko foroan), grekerazko Tychia izena (ohikoa omen zena) besterik ez da, Alicia M. Canto-k dioen bezala "lógico ádemás en la esposa de alguien que se llama Rhodanus". Hortaz, ez euskararik, ez artikulurik. Eta ILLUNA delakoaz zer esan? Bada, harria apurtua zela-eta ezin irakur zitekeela lehen hiru hizkien beheko erdialdea eta Hübner-ek berak soilik -NA zatia onartzen zuela ziurtasunez. Harria galdu omen zen, beraz, ezin ezer frogatu.

3. Euskara zaharra berreraikitzeko metodoa "aurreiritzi azienti[fi]koz" betea¿? Hori bai iritzi funsgabea.
"oso lagun" horren itzulpena ez da arazoa (gainera 'lagun' = 'adiskide' eta 'oso' = 'hagitz' ez dut uste Lakarrak eta Gorrotxategik iradoki zutenik, Elexpuru eta enparauek baizik). Arazoa da (ostraken egiazkotasuna defendatzen duzuenontzat) 'oso' = 'entero, completo' eta 'lagun = compañero' izan direla testu zaharrenetarik. "Oso"-ren esparru semantikoa edo dena delakoa zabaltzea ez da "ez-zientifikoa" ez ezer; baldin eta testuetan, historikoki dokumentatua badago zabaltze hori, nola demontre gertatuko zen lehenago? Froga eta logika guztien kontra doa! Eta gauza bera 'lagun' hitzaren adieraz, "Lagun compañero/amigo izan daiteke( eta beste gauza pilo bat gehiago)", bai, baina gaur egun!
Ez da ekonomikoena, ezta logikoena ere, pentsatzea hitz batek X esan nahi zuela "hasieran" eta testu idatziak agertzen direnerako Y izatea, gero atzera X adiera berreskuratzeko.

VALE
(baina 'vale' = 'aski da' zentzuan...)

- Borja: argumentatzeko erabiltzen duzun metodoa ez da ondradua, zergatik ez galdetzeak ez dauka zer ikusirik ingelesa 15 egunetan ikasteko metodoekin. Nik ez dut halakorik esan.
- Zein da Alicia M. Canto? Zergatik da logikoa Rhodanus izeneko emazte baten izena TYCHIA izatea? Horrela argumentatzea erabat absurdoa da, autoritate printzipioa horrela ekartzea mahai gainera ere barregarria da.Asuntoa da funtsean artikulua erabiltzen zela euskaraz Erromatar inperioaren garaian. Eta TYCHIA grekerazko hitza zela demostratzeko ez daukazuela frogarik.
Aurreko euskara berreraikitzeko metodologia ofiziala ez dela emankorra argi eta garbi ikusi da. Bere defendatzaile sutsuenek ere hori onartu behar izan dute, eta dagoeneko etsita daude.Ba dakite ez dutela ezer berririk aurkituko.
OSO hitzak bere garaian beste zentzu bat izatea, agian gaur egun ulertzen ez duguna izatea ez doa logika guztien kontra alderantziz baino.eta bukatzeko zergatik ez diozu begirada bat botatzen benetako ostrakari?