FiloBlogia

Ekaitz Santaziliaren Euskofilia blogean irakurri berri dut: Jorge Alonso García merkataritza-irakasle eta motorrik gabeko hegazkinen pilotuaren ustez (ez hizkuntzalari, ez arkeologo eta ez historialariaren ustez), faraoien hieroglifikoak (ere!!) euskararen bitartez dezifratu behar dira.

Alonsoren burutazioa ez da gaurkoa. Honezkero, Antonio Arnaiz biologo eta genetistarekin batera idatzi zuen Egipcios, bereberes, guanches y vascos liburuan (Madril, 2000) azaldu zuen. Badirudi sei urte hauetan jo eta ke jarraitu dutela eta ideia berdinak defendatzen dituztela.

Tira, esaerak dioen moduan, "ezin badituzu garaitu, haiekin bat egin". Hortaz, neure harri-koskorra ekarriko dut eta Egipto zaharreko zenbait jainkoren izenak euskararen bitartez azaltzen saiatuko naiz, "maisuen" metodoari jarraituz:

• Amon > amu + (il)un. Amon haizearen jainkoa zen eta "Iluna" deitzen zitzaion, haizea ez baita ikusten, sentitu egiten da.
• Anubis > anu ('neke', 'etsipen', 'makalaldi') + bits. Anubisek hildakoen arimak beste mundura gidatzen zituen. Bide neketsua izan behar zuen, dudarik gabe, eta hara joaten zirenei, izerdia ez ezik, ahotik bitsa ere jariatuko zitzaien.
• Anukis, egiptoeraz Anuket > anu + (li)kits edo, beharbada, (la)ket. Anukis, bestek beste, haragikeriaren jakinkosa zen.
• Isis, egiptoeraz Ast > (h)aste. Egiptoarren jainkosa handia, amatasunaren eta jaiotzearen jainkosa.
• Osiris, egiptoeraz Asar > (h)asi + gar. Osiris berpizkundearen jainkoa zen; bizitzaren garraren jabe zen, beraz.
• Seth, egiptoeraz Suti > su + (a)te edo su + -ti. Seth gaizkiaren jainkoa da, baina baita lehortearen eta basamortuaren jainkoa ere.
• Sokar > (u)so + kar ('gar'). Sokar, besteak beste, hildakoen eta errementarien zaindaria zen. Hasiera batean, emankortasunaren jainkotzat hartzen zen eta, hortaz, Osirisek bezala bizitzaren garraren jabe ere izan behar zuen. Sokar belatz baten buruarekin irudikatzen da, baina ziurrenik Egiptoko euskaran uso belatzaren izena zen.