Euskararen jatorria

Iruña Oka: A Manifesto in Support of
Archaeology and Science.

The Foral Deputation of Alava has withdrawn archaeological research permits from the company Lurmen, responsible for the excavations of Iruña Oka, accusing Eliseo Gil and his team of falsification, and creating an image in the media from which it will be impossible to recover. To date we are unable to tell if there are justifiable reasons for this as serious doubts cloud the whole issue:

a) The dating information has not been verified

Until now, the datings carried out by the following laboratories estimate an age of 1700 years: Geochron (Cambridge-Massachussets), Universidad de Gröningen (Holanda), CEA-CNRS (Francia) y Adirondack (Euskal Herria).

If these dating have been carried out incorrectly, it not only casts doubt on the age of the pottery fragments of Iruña Oka, but also on all the dating which they have carried out in recent years. What is the opinion of the laboratories about this? Have they been asked to confirm the reports of their datings? Has the Deputation's commission contacted them for their opinion?


b) The excavations have not been visited.

The members of the Deputation's commission have not yet physically inspected the excavations in order to carry out a detailed study of the site and the exact location and stratum where the pottery pieces were found. If the intention is to make a serious study of the work done, is it not reasonable to expect at least a visit to the site?

c) There has been no contact between the archaeologists and the members of the commission.

The members of the Deputation's commission to date have not contacted the ten archaeologists involved in order to analyse their work and methods. They have merely based their opinions on the report which was presented. Is it not essential to interview those responsible for the work before making any judgement?

d) An opportunity to defend the work was not given until after the final decision was taken.

In any serious process, apart from visiting the excavations, interviewing those responsible for the work and repeating or confirming the datings, a draft report would be presented before taking a final decision, thus giving Eliseo Gil the chance to defend his work. This did not happen in this case and only after sentence was passed (i.e. making Elisio and his team redundant) were datelines established for presenting a defence. In any case, after such a trial by the press and media, what would be the point of any defence presented by Eliseo Gil?

e) There have been breaches of confidentiality and deliberate leaks of information.

Having denied the public at large any information for two years, in the last few weeks there have been four leaks designed to shape public opinion. Furthermore, one member of the commission has not kept his word to respect confidentiality. Is this kind of behaviour acceptable in a process like this?

f) There are significant differences between what was said and what has been published.

In the last few days reports have begun to appear on the Internet. In one, by the chemist on the Commission, there is no mention of adhesive whilst in the public declarations of the Deputation, traces of adhesive were used as evidence of the falsification. Have the reports which are being published now been modified somehow since the public declaration were made?

g) The aim of falsifications is to appear authentic.

In archaeology, art or any other field the idea of falsifications is to look authentic. In this respect, what would therefore be the intentions of the supposed author of the false inscriptions on the pottery pieces in using some words in Castilian, and others in Italian and Irish? A falsifier would surely stick to just Castilian in order to achieve greater 'authenticity',

With all these doubts in mind, we make the following requests to the Foral Deputation of Alava:

1. That the datings be repeated in other laboratories. Furthermore, that the laboratories which made the original datings be asked to confirm or otherwise their findings and to complete their work.

2. That the agreement with the company Lurmen be maintained. Even admitting the possibility that the discoveries may have been falsified it should not be forgotten that there is also much evidence which indicates their authenticity such as the dating of the laboratories, the stratum where they were found and existing theories concerning the origin of Castilian. For these reasons we propose that Deputation continue to work with Lurmen, albeit under a different management team.

3. To initiate a process of information and discussion. Over a period of two years and having made the material available to everyone by means of the Internet, to promote a process which is public and at an international level which will verify or not the authenticity of the words and symbols found, taking into account firstly the archaeological methods used and secondly any other corresponding disciplines involved.


The Basque Country
6 December 2008

If you agree with this manifesto, please sign it.

Iruña Oka

Sinadurak biltzeko webgunea Iruña Oka.net

Ostraka euskalduna 15920

Arabako Foru Aldundiak Iruña Okako indusketez arduratzen zen Lurmen enpresari lana egiteko baimena kendu dio, Eliseo Gil eta bere taldea publikoki gezurtitzat hartu ditu eta mediatikoki sekula konpondu ezingo den irudia sortarazi du. Eta hori guztia egiteko, gaur egun, ez dakigu funtsezko arrazoirik egon den ala ez, zalantza izugarriak daudelako: 

a) Datazioak ez dira berriz egin

Orain arte, laboratorio hauek egindako datazioen arabera ostrakak orain 1700 urte inguru egindakoak dira: Geochron (Cambridge-Massachussets), Gröningen Unibertsitatea (Holanda), CEA-CNRS (Frantzia) eta Adirondack (Euskal Herria). Laboratorio horiek lana gaizki egin badute, ez daude bakarrik zalantzan Iruña Okako ostrakak, laboratorio horiek azken urteotan egin dituzten beste datazio guztiak ere gaizki egongo lirateke. Zer iritzi dute laboratorio horiek kontu hauei buruz? Eskatu al zaie aurretik egindako datazioen txostenak berrestea? Batzordean euren iritzia ematea eskatu al zaie?  

b) Indusketak ez dira bisitatu

Aldundiko Batzordeko kideak ez dira Iruña Okara joan gauzak ondo aztertzera: ostrakak zein leku zehatzetan aurkitu diren, kokapenak, estratoak…Normala al da egindako indusketak ikustera ez joatea, lan hori sakonki aztertu nahi baldin bada? 

c) Harremanik ez da egon batzordekide eta arkeologoen artean

Batzordeko kideak ez dira 10 arkeologoekin egon, gauzak ondo aztertzeko: egindako lan arkeologikoa, jarraitutako prozedurak, etab. Txostena irakurrita eman dute euren irizpidea. Ez al zen ezinbestekoa langile horiei guztiei galdetzea haien lanari buruzko emaitza bat eman baino lehen? 

d) Alegazioak egiteko epea epaiaren ostean jarri dute

Prozesu serio batean, indusketak bisitatzeaz gain, arkeologoak elkarrizketatzeaz gain eta datazioak berriro egiteaz edo berresteaz gain, azken txostenak denon esku jarriko ziren berriro, azken erabakia hartu baino lehen, Eliseo Gilek erantzuteko aukera izateko. Kasu honetan ez da horrela egin eta epaia eman ondoren (kaleratzea eta langabeziara) alegazioak emateko epea jarri dute. Eliseok aurkeztuko dituen alegazioek, lintxamendu mediatiko honen ostean, zerbaiterako balioko al dute orain? 

e) Filtrazio asko egon da eta isilpekotasuna hautsi dute

Jendeari informazio guztia bi urtez ukatu zaion bitartean, azken aste hauetan lau filtrazio baino gehiago egon dira gai honen inguruan, iritzi publikoa “moldatzen” laguntzeko. Horrez gain, batzordekide batek bere hitza ez du bete, isilpekotasuna hautsiz. Honelako portaerak onargarria al da honelako prozesu batean? 

f) Txostenei buruz esandako eta argitaratutakoa

Gaurko egunez txosten batzuk interneten eskegitzen hasi dira. Horietako bat kimikaria den batzordekidearena da. Aldundiko agerpen publikoan ostraketan kola aztarnak agertzea faltsuak direla esateko erabili zuen. Txosten hori irakurri berri dugu eta ez dago kolari buruzko aipamenik. Txostenak aldatu al dira agerpen publikotik orain argitaratzen hasi diren arte? 

g) Faltsifikazioak egiazkotzat hartzeko egiten dira normalean

Arkeologian, artean edo bestelako jardueretan, faltsifikazioak egiazkotzat har daitezen egiten dira. Beraz, zentzurik ba al dauka iruzur egile batentzat hainbeste hitz, horietako asko gazteleraz eta banaka batzuk italieraz eta irlanderaz idazteak ostraketan?  

Zalantza guzti horien aurrean, honako eskaera hau egiten diogu Arabako Foru Aldundiari: 

1.  Idazkunen datazioak berriro egitea beste laboratorio batzuetan. Horrez gain, aurreko datazioak egin dituzten laboratorioei egindako lana berrestea ala ez eskatzea eta egindako datazioei buruzko datuak osatzea.

2.  Lurmen enpresarekin duen hitzarmena jarraitzea. Ostrakak gezurrezkoak izateko aukera handiak badaudela onartuta ere, egiazkoak ere izateko arrazoiak ez dira falta: laboratorioen datazioak, topatu diren lekua (estratoak), gazteleraren sorrerari buruzko bestelako teoriak, etab. Beraz, Aldundiak beste zuzendaritza bat sar dezake Iruña Okan baina Lurmenekin batera lan egiteko.

3.  Informazio eta eztabaida epe luze bat irekitzea. Bi urteko epean eta material guztia interneten bidez denon esku jarri ondoren, aurkitutako hitz eta ostrakak egiazkoak izan daitezen nazioarte mailako eztabaida publiko eta irekia sustatzea. Lehendabizi, maila arkeologikoan atera beharko lirateke ondorioak eta, bigarren maila batean, gai honi dagozkion gainerako jakintza arloak.

rian, 2008ko abenduaren 6an
 

 

Sinadurak

Iruña Oka: Manifiesto a favor de la Arqueología y la Ciencia 

La Diputación Foral de Álava ha retirado el permiso de investigación a la empresa Lurmen encargada de la excavación de Iruña Oka, ha tratado de falsificadores a Eliseo Gil y a su equipo y ha creado una imagen mediática que nunca se podrá recomponer. Al día de hoy, no sabemos todavía si ha habido suficientes razones de peso para hacer todo esto, ya que existen serias dudas sobre todo ello: 

a) Las dataciones no se han repetido

Hasta ahora, las dataciones hechas por los siguientes laboratorios, han estimado una antigüedad de 1700 años: Geochron (Cambridge-Massachussets), Universidad de Gröningen (Holanda), CEA-CNRS (Francia) y Adirondack (Euskal Herria).  

Si estas dataciones están mal hechas, no solo quedan en duda las ostracas de Iruña Oka, sino todas las dataciones que se han hecho estos últimos años. ¿Qué opinión tienen estos laboratorios sobre todo esto? ¿Se les ha pedido que se reafirmen los informes de sus dataciones? ¿Se les ha pedido su opinión desde la Comisión?  

b) No se han visitado las excavaciones

Los miembros de la Comisión de la Diputación no han ido a las excavaciones a hacer un estudio profundo: dónde se han encontrado concretamente las ostracas, su ubicación, estratos… ¿Si se quiere estudiar seriamente el trabajo hecho, es comprensible no visitar las excavaciones? 

c) No ha habido relación entre los arqueólogos y los miembros de la Comisión

Los miembros de la Comisión no han estado con los 10 arqueólogos para analizar el trabajo arqueológico, los métodos, etc. Han dado su opinión leyendo solamente el informe presentado. ¿No debería de ser imprescindible preguntar sobre su trabajo a todos los/as trabajadores/as antes de emitir un juicio?  

d) El plazo para las alegaciones lo han dado después de la sentencia

En un proceso serio, además de visitar las excavaciones, entrevistar a los/as trabajadores/as y repetir o reafirmar las dataciones, se entregaría el informe final a todos/as antes de tomar la decisión definitiva, de modo que Eliseo Gil hubiese podido defender su trabajo. En este caso no se ha hecho así y después de emitir la sentencia (mandarlos al paro) se ha puesto fecha para las alegaciones. ¿Las alegaciones que pueda presentar Eliseo Gil después de este linchamiento mediático, pueden ya servir para algo?

e) Se ha roto la confidencialidad y ha habido muchas filtraciones

Después de negar la información a la ciudadanía durante 2 años, estas últimas semanas ha habido cuatro filtraciones para ir “moldeando” a la opinión pública. Además, un miembro de la Comisión no ha cumplido con su palabra no respetando la confidencialidad. ¿Es aceptable estos comportamientos en un proceso como éste?   

f) Lo dicho y publicado sobre el informe

Estos días han empezado a colgar informes en internet. En uno de ellos, el del Químico de la Comisión, no se hace mención al pegamento después de que en la comparecencia pública de la Diputación se usasen los rastros de pegamento como prueba de la falsedad de las piezas. ¿Han cambiado los informes desde la comparecencia pública con respecto a los que se publican ahora? 

g) Las falsificaciones se hacen para pasar por verdaderas

Las falsificaciones se suelen hacer para que parezcan verdaderas, tanto en Arqueología, como en Arte o en cualquier otro campo. Por tanto, ¿tiene sentido que el falsificador haya usado palabras en castellano, y algunas hasta en italiano e irlandés en las ostracas?   

Ante todas estas dudas, hacemos las siguientes peticiones a la Diputación Foral de Álava: 

1.  Que se vuelvan a realizar las dataciones en otros laboratorios. Además de esto, pedir a los laboratorios que hicieron las dataciones que se reafirmen o no en sus informes y que completen los datos.

2.  Que se mantenga el acuerdo con la empresa Lurmen. Incluso admitiendo, que puedan existir probabilidades para demostrar  la falsedad de los hallazgos, no debemos obviar, que también existen muchos indicios que prueban su veracidad: las dataciones de los laboratorios, los estratos donde se han encontrado, otras teorías sobre el origen del castellano, etc. Por lo tanto la Diputación podría introducir otra Dirección trabajando conjuntamente con la empresa Lurmen.

a un proceso de información y discusión un plazo de dos años y después de haber puesto el material en manos de todos/as por medio de internet, promover un proceso público y abierto a nivel internacional que verifique la autenticidad de las palabras y los símbolos hallados, en base, en primer lugar, a los métodos arqueológicos, y en segundo lugar, al resto de las disciplinas correspondientes.

 

Euskal Herrian, 2008ko abenduaren 6an

 

Sinadurak

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2008-11-15ean hamar urte hil zitzaigula.

Hontzaren baratzea. Andoni Errazkin Beratzadi, EHUko ikaslea. Hamar urte betetzen dira Federico Krutwig Sagredo Bilbon hil zela. Artikulu honen bidez, nire omenaldi xumea eskaini nahi diot. Blog berri bat zabaldu dute ere:

Artikulua Berria.info-n

krutwig.org


 

"Azken tangoa Parisen" filma ospetsua garai batean guztion ahotan zebilen hitzetik hortzera, nahiz eta gutxi batzuk besterik ez zuten ikusia, Bidasoatik hegoaldera zentsuratua baitzegoen. Antzeko egoeraren tankera hartzen diogu Iruña Okako 1.700 urteko ostraka euskaldun ospetsuei, denen ahotan borborka, aukeratutako aditu gutxi batzuek besterik ikusi baldin badituzte ere.

Aurten albiste gutxi izan dugu, Arabako Foru Aldundiko kultura diputatuak batzorde zientifikoa eratu zuenetik urtarrilean, Henrike Knorr-en heriotza tragikoa "botak jantzita lubakian" apirilean, azken bi urtetako ohizko atzerapenak, eta orain Lakarraren "zina gaiari buruz ezta emaztearekin hitz egiteko ere", Gorrotxategiren "iruzurraren beldurra" Euskaltzaindiaren Iruñeko biltzarrean eta Iruña-Veleia III. Milurtea Proiektuaren komunikatua esanez batzorde zientifikoak sinatutako isilpeko protokoloa hautsi duela. Tragediatik aparte berri gutxi egia esateko.

Duela bi urte eta erdi Gorrotxategik eta Knorrek ontzat eman zituzten Iruña Okako aurkikuntzak, Gorrotxategi berak aitortu zuen euskararen historia berraztertu behar zela, gero sei hilabete beranduago 2006ko azaroan bere susmoak azaldu zituen egunkari ospetsu batean eta orain zin pean egonagatik
bere "iruzurraren beldurra" euskararen eta Pirinioetako hizkuntzen adituen aurrean. Aukera izan du publikoki euskararen historia berraztertzeko eta ez du egin, nahiz eta esateko Leitzaran izan zitekeela euskara zaharraren muga garai batean beste arkeologo baten lanean oinarritzen den, Xabier Peñalver eta cromlech edo harrespilen kokapena Pirinioan, Andorratik Leitzaraneraino. Arkeologo batzuen lan zientifikoa onartzen da, beste batzuena ez nor bere teorien konbenientziaren arabera. Iritzia aldatzea eskubidea da, nahiz eta arrazoirik ez duen argitu, baina ziur lehen edo orain tronpatu dela.

Euskaltzaindiaren azken biltzarrean omendu duten Henrike Knorr filologoa eta euskaltzaina berriz, azken hatsa arte defendatu zuen Iruña Okako ostraka euskaldunen egiatasuna. "Urdin, isar, zuri, gori, edan, ian, lo, ta, iaun, iesus, ama, geure, ata, zutan..." beste 70 bat esaldi motz "jan edan lo"-ren tanketarakoak eta ehun luze bat hitz euskaraz eta sinatu zuen 2006-11-23ko komunikatua Iruña Okako ikertzaile taldearekin batera non ozenki esaten den «Iruña Okako ostrakak erromatar garaikoak dira, orduko beste milaka ebidentziarekin azaldu dira, erromatar garaiko geruzetan, eta zigilatzen dituzten beste erromatar garaiko geruzen azpian».

Altamirako bisonteak iruzurtzat 23 urtetan (1879-1902).

Hedabide batzuk saiatzen ari dira lotzen Iruña Okako ostraka euskaldunak, Zubialdeko margoen iruzurrarekin baina badaude ere aurkako beste adibide asko aipatzen ez dituztenak. Esaterako oso urrutira joan gabe Altamirako 15.000 urteko bisonte zoragarriak azaldu zirenean 1879an, garaiko aditu
dogmatikoek berehala esan zuten iruzurra zela, "dotoreegiak , modernoegiak eta zoragarriegiak" zirelakoan eta orduko "dogma" jarraituz, nola izan zitezkeen benetakoak eta 15.000 urtekoak kristauen "Testamentu zaharraren" arabera, jaingoikoak sortu baldin bazituen Adan eta Eba duela bost mila urte
Palestinan eta gure "kultura" Greziatik eta Erromatik baldin bazetorren azken hiru mila urtetan?

Beraz zalantzarik gabe, oso garbi zegoen iruzurra zela. Arkeologo, antropologo, historialari, arte aditu... belaunaldi oso bat (23 urte) bizitza intelektual ia osoa igaro zuten esaten eta unibertsitatetan irakasten Altamirako bisonteak iruzurra zela. Hogei bat urte beranduago Frantzian beste harpeak ( La Mouthe, Combarelles , Font-de-Gaume) grabatu eta margoekin azaldu zirenean eta Lascaux-eko 12.000 urteko zezenak, derrigorrez 1902an egiazkotzat onartuak izan ziren arte.

Ez ote da errepikatuko Euskal Herrian? Beldurra askea da eta bakarrik pentsatzeak dogmatiko batzuen frogatu gabeko teoriengatik, arkeologo, antropologo, historialari, arte aditu... belaunaldi oso bat galdu daitekeela zientziarako Euskal Herrian, benetako ikara ematen du.

Duela ehun urte jaiotako Oteitzak esan zuen artea perfektua jaio zela duela 30.000 urte Pirinio gorrian eta hizkuntza zergatik ez? Posible al da artea hizkuntzarik gabe? Zein hizkuntzetan margotu ziren Ekain, Altxerri, Santimamiñe, Isturitzeko... harpeak?


Ekain, Deba, Gipuzkoa.

Aurreko astean Noticias de Alava egunkariko albiste batean esaten zaigu iturririk aipatu gabe, adituen batzordearen txostena eguberritako argitaratuko dutela baina batez ere filologian oinarrituta egongo dela eta ez hainbeste arkeologoen aurkikuntzetan.

Albiste honek harridura besterik ez du sortzen. Film originalak ikustea atsegin dugunoi ezinezkoa irudituko litzaiguke film baten kritikak irakurtzea eta ezin izatea pelikula originala ikusi, garai bateko "Azken tangoa Parisen" filmarekin gertatu zen egoera berdinera eramango gintuzke alegia. Guretzat filma originala Iruña Okako arkeologoek eta ikertzaileek aurkitutako materialarekin idatzi dutena da, beren datazioak eta analisiekin batera jakina eta hau ezagutzeko eskubidea ozenki aldarrikatzen dugu.

Ostean kritikoek idatzi ditzatela beren iritziak, arte adituek esango dute ea garaiko arte moda jarraitzen zuten, historialariek esklabu euskaldunak nola bizi ziren, katolikoek ea arrianoak, kataroak, animistak ala paganoak ziren eta beste adituen artean filologoek ea euskara modernoa, zaharra edo erabiltzen zuten dialektoa... nahi dutena alegia. Euskaltzaindiarentzat gaur egungo euskaldunok ez omen dugu batere ongi idazten, nahiz eta historian inoiz baino gehiago idazten dugun euskaraz, are gutxiago duela 1.700 urteko ostraka idazle euskaldunek.

Kritikariek beren iritzia azaltzeko eskubidea dute noski, eta aldatzeko jakina, baina euskaldun guztiok arrazoi guztien gainetik, pelikula originala ikusteko eskubidea eta gogoa dugu (irrikitan gaude), nola ikusten zituzten koloreak, nola jan, edan, lo eta larrua jotzen zuten, nola gurtzen edo madarikatzen zituzten jaungoikoak eta andra mariak, iraindu, maite eta gorrotatu, zenbat lan egiten zuten esklabu euskaldunek, nola ikusten zuten mundua, dantzatu, ligatu, mozkortu, abestu, sufritu, dibertitu... eta irakurtzen badakigu, ostraka euskaldunak irakurtzeko ez dugu itzultzailerik behar.

Ez genuke ulertuko edozein esparruko zientzialarien iritziak eta kritikak irakurri ahal izatea, arkeologoek aurkitutako ostraka eta gainontzeko dokumentu nagusiak eta datazioak ukatzen zaizkigun bitartean. Badakigu Arabako Foru Aldundiaren kultura diputatua dela batzorde zientifikoaren arduradun nagusia eta zuzenean eskatzen diogu, aspaldi egin genuen bezala, zientziaren esparru desberdinetako adituen txostenekin batera, ezinbestekoa iruditzen zaigula argitaratzea arkeologoek aurkitu dituzten ostraka euskaldunak beren datazioa eta dagozkien analisiekin.

 "Lehen aurreskua Iruña Okan" filma originala euskaraz ikusi nahi dugu, eskubidea dugu ikusteko zentsurarik eta itzultzailerik gabe, gero kritikariek plazaratu ditzatela beren iritziak.

3. biltzarreko egitaraua
3. biltzarreko kartela
3. biltzarreko argazkiak (Gorka Palazio)   

Iruña Oka, Langraiz-eko Gizarte zentroa, 2008-5-17:

1.1.- Harrera hitzaldia, Iruña Oka-ko kultura zinegotzia.
1.2.- Harrera hitzaldia, "Iruña Oka 3. biltzarra" Leire Saitua.
1.3.- Harrera hitzaldia, "Euskara ez da hizkuntza isolatua" Leire Saitua

2.- Josu Naberan Naberan: "Toponimiaren ekarpena aitzin euskarari"

3.- Alfontso Martinez Lizarduikoa: "Euskara historiaurreko Europaren hizkuntza"

4.- Bisita: Iruña Okako indusketak (argazkiak)

5.- Bazkaria (Rosa jatetxea, argazkiak)

6.- Patxi Alaña Arrinda: "Iruña Okako idazkunen balioa"

7.- Mahai ingurua: Euskararen oinarrizko 12 hitzen etimologia, gaur egun dauden teorien interpretaziotik:

- ur: lur, elur

- iz: izen, piztu

- in: egin, eragin

- aba: neba, izeba

- egu: eguzki, eguna

- eusk/erd: euskera, erdera

 

Hizlariak: Bittor Kapanaga, Jesus Segurola, Felix Zubiaga, Josu Naberan, Antonio Arnaiz

 

8.- Komunikazioak, liburuen aurkezpena:

8.1.- "Euskararen hermeneutika", Felix Zubiaga.
8.2.- "Diccionario Ibérico-vasco-castellano", Antonio Arnaiz Villena.
8.3.- "The origins of the British", Stephen Oppenheimer
8.4.- Garaldea, Federiko Krutwig 30. urteurrena.

9.- Henrike Knörr-i omenaldia

10.- Lehendakariaren amaiera hitzaldia.

 

Eranskinak: 3. biltzarreko beste dokumentu batzuk:

3. biltzarreko argazkiak (Gorka Palazio)   
Euskararen jatorriaren azken komunikatua"
Artikulua: "Iruña Oka (Veleia) Europako kontestuan"

Artikulua: "Henrike Knörr eta Iruña Oka"
Artikulua: "Iruña Oka eta euskararen isolamendua"
Iruña Oka-ra iristeko mapa

Leire Saitua

Ongi etorri gaur (2008-5-17) Iruña Okan ospatzen den euskararen jatorriaren 3. biltzarrera.

 Euskararen jatorriaren lehen biltzarra Arantzazun ospatu zen 2005.11.19an, urte batzuk igaro dira eta hemen gaude 3.ean, aipatu behar da talde sortzaileek egin zuten lana, eta erakutsi zuten sortzeko gaitasuna, beti zailena baita alegia, "Mikoleta" Bilbo aldeko euskara elkartea, "Euzko Izaera" euskararen etorburua ikertzen duen taldea, "Bizi-Hitza" gizakien hitz eta hizkuntza anitzei bizia ematen laguntzeko taldea eta "Ena" euskaldunon kontzientzian sakontzeko eta euskal nortasuna lantzeko sortutako elkartea.

 Urte hauetako esperientzia kontuak harturik, jabetu gara egitura propioa behar zuela taldeak egin beharreko lana errazago egin ahal izateko eta aurten erabaki da "Euskararen jatorriaren biltzarra" diru onura gabeko taldea sortzea. Helburuak antzekoak dira, euskararen jatorria aztertzea eta ikertzea, teoriak zabaltzea eta ikertu duten adituen lana baloratzea eta eskertzea. Honetarako oraingoz aurreikusten da urtero gai honi buruz biltzarra antolatzea, hitzaldi, mahai inguru, liburu eta horrelako hedapen ekintzak bideratzea, interneten web gune bat mantentzea informazioa zabaltzeko eta bazkideen arteko harremanak lantzea. Epe motz batean elkarte kulturalak egitura juridikoa izango du eta gonbidatzen zaituztegu bazkide izan zaitezten eta parte har dezazuen. Epe luzerako proiektua da, ea bost bat urtetan, 10. urteurrenerako web gune aberats bat dugun, 50 bat ponentziekin.

 Azken biltzarretik urrats batzuk eman dira, sendotu da elkartearen presentzia amaraunean, Durangoko ferian ere stand duin bat antolatu zen eta gaitasuna izan dugu 3. biltzarra antolatzeko, honek suposatzen duen inpaktoarekin hedabideetan, artikuluak egunkarietan, irratietan, web gunetan eta abar. Gure iritzia gehiago entzun da gizartean alegia.

 Duela urtebete erabaki genuen 3. biltzarra Iruña Okan egitea eta hitzaldi bat izango zela "Iruña Okako idatzien balioa", urtebete honetan gertaerak izan dira, astia ez da alperrik igarotzen, Foru Aldundian aldaketa politikoak, bideoa argitaratzea Youtuben, Nefertiti afera, Batzorde zientifikoa eratzea, Henrike Knörr filologo eta euskaltzainaren heriotza tamalgarria, baina nabarmena da eragileak ez garela gu izan. Iruña Okako idatziei buruz daukagun informazioaren baloraketa bat egiteak, egitarauan azaltzen den bezala ez dugu uste "agian, martxan jarrita dauden ikerketak oztopatu ditzakeela", ez gure arduragatik behintzat, ez baititugu ezagutzen eta iritzi publikoa benetan nahasten duena informazio eza da.

Hartutako erabakiak uste gabeko "arazoak" erakarri dizkigu, esaterako Veleia.com webgune ofizialean oharra plazaratzea 3. biltzarra aipatuz, erantzun duguna, baina ez gara damutzen, zalantzarik gabe gaudelako egon behar genuen lekuan, euskararen jatorriaren atzetik gure iritzi anitzak defendatzen leku egokienean.

 

3. biltzar hau beti markatuta egongo da Henrike Knörr filologo eta euskaltzainaren tamalezko heriotzarekin. Gure blogean bere loturatxoa zuen, doluminak bidali genizkien senideei, artikulua zabaldu dugu hedabideetan, harremanetan jarri gara sendiarekin eta omenaldi xume bat inprobisatu dugu arratsaldeko 19.30etarako. Bere ezpalekoak ez izanagatik senideek esan digute omenaldira etorriko direla eta eskerrak eman nahi diegu etortzeagatik une zail hauetan. Euskararen jatorriaren izenean Leire Saitua.

2. Aurkezpena:Iruña Okako idazkunek, berriz ere, euskara ez dela hizkuntza isolatua izan frogatu dute

Argazki batzuk hemen daude, argazkilaria Gorka Palazio da eskerrik asko:

Gorka Palazio jaunaren argazkiak

 
3. biltzarra Iruña Oka
 

I. biltzarra Arantzazu

Gaur 2008-5-17an, larunbata omenaldia egingo diogu Henrike Knörr jaunari Langraitzeko plazan arratsaldeko 19.30etan. Jendea bildu,  goratzarre hitzaldia irakurriko da eta lore sorta bat eskainiko zaie senideei.

Omenaldia zabalik dago etorri nahi duenarentzat.

Filologoa eta euskaltzaina hil zaigu. Iruña Okako aurkikuntzei dagokiolarik ez da  aseptikoa izan, maitasunak eta afektibitateak zuzendu du bere jarrera eta uste dut euskaldun askoren ordezkari bilakatu dela. Bere ahotik zuzenean entzun izan genuen eta egunkari zaharretan irakur daiteke adibidez, zenbat poztu zen Eliseo Gil-ek Iruña Okako indusketen zuzendariak, hots egin zionean esanez duela 1.700 urteko euskarazko hitzak azaldu zirela ostroketan (zeramika puskak grabatuak) eta ez zuen bere urduritasuna ezkutatzen aurkikuntzak zuen garrantziarekin. Zer poza hartuko zukeen Mitxelena jaunak aurkikuntzen berri izan balu. Beti defendatu du azaldutako euskarazko hitzen jatortasuna eta antzinatasuna, arkeologoek emandako informazioen arabera, eta aurkakoa demostratzen ez den bitartean.

    Eszeptikoen aurrean aurpegia eman du askotan, oldarkor batzutan esanez adibidez, eszeptikoek irentsi beharko zituztela zalantza guztiak, giro eszeptiko orokor batean murgilduta, euskal filologoen artean ere. Egia esan ez gaude ohituta euskal zientifiko, intelektual eta euskaltzain baten aldetik antzeko jarrera ausartik ikusten eta eskertzekoa izan da. 

 Ez dut ahaztu nahi bere ahotik zuzenean entzundako hitzak sortu zidaten zirrara, bere hitzaldi batean esan zuenean “Iruña Okan azaldu zirela hedabideetan argitaratutako hitzez gain, duela 1.700 urteko hirurogeita hamar bat esaldi motz (jan edan lo) eta ehun luze bat  hitz  euskaraz "urdin, isar, zuri, gori, edan, ian, lo, ta, iaun, geure, ata, zutan, iesus, ioshe, mirian, ama...". Bakarrik bi eraikin arakatu omen dituztela Iruña Okako indusketetan eta zalantzarik ez izateko askoz ere euskal hitz gehiago azalduko zirela”. Iruña Okako aurkikuntzen aurkako eszeptikoen kritikak areagotu eta deskalifikazio pertsonaletara igaro zirenean, zalantzan jarriz ikertzaileen ohore pertsonala ere, Henrike Knörr-en jarrera ere gardena eta ausarta izan zen, eta bera izan zen euskal filologo bakarra Veleiako komunikatua sinatu zuena (2006-11-23) ikertzaile talde osoarekin batera, non ozenki esaten den besteen artean:

 ”Iruña Okako ostrakak erromatar garaikoak direla, bere garaiko beste milaka ebidentziekin batera azaltzen direla, erromatar garaiko geruzetan azaldu direla eta zigilatzen dituzten beste erromatar garaiko geruzen azpian”.

 Aurten Arabako Foru Aldundiak erabaki zuen batzorde zientifikoa izendatzea Iruña Okako aurkikuntzak egiaztatzeko eta bertan nola ez, Henrike Knörr izendatua izan zen eta askok gure ordezkari bezala sentitzen genuen eta bere heriotzarekin umezurtz utzi gaitu eta eskertu nahi diogu bere jarrera maitekorra eta ausarta.

 Euskararen jatorriaren biltzarreko partaideak, batzutan ez gara bat etorri Knörr jaunaren iritziekin, gure biltzarretako ponentzietan irakur daitezke iberikoa eta euskararen harremanak defendatzen dituzten autoreak, berak deitoratzen zituenak, nahiz eta tradizio luzea izan Larramendi, Astarloa, Humboldt, Krutwig, Arnaiz... batzuk aipatzeagatik. Irakur daitezke ere euskararen antzinatasuna eta mintzatzen zen azalera handia defendatzen dituztenen iritziak, atzerritarrak batzuk Humboldt, Bengtson, Vennemann, Oppenheimer  eta euskaldunak besteak Krutwig, Mujika, Kapanaga, Naberan, Zubiaga, Lizarduikoa... nahiz eta elkarteak ez duen bat egiten iritzi guztiekin.

 Bere ezpalekoak ez izanagatik, Henrikeren heriotzak begiak zabaldu dizkigu eta
konturatu gara Iruña Okako aurkikuntzen aurrean defendatu duen jarrera zaila, ausarta eta konprometitua. Orain beranduegi, jabetu gara euskaldunak bezala zein bakarti utzi dugun batzutan, adibidez, Iruña Okako ikertzaile batzordearekin batera komunikatua sinatu zuenean 2006-11-23an lehen aipatu bezala. Orain utzi gaituenean konturatu gara zein den komunikatuaren garrantzia, filologo euskalduna eta euskaltzaina bakarra defendatu duena Iruña Okako euskara zaharra. Bakarti utzi genuen eta damu gara.

 Aitortu nahi diogu bere jakinduria, duintasuna, poza, ausardia, jarrera, euskara moderno eta zaharraren defentsa zaila, ausarta eta trinkoa tamalez azkeneraino, gure elkartearen helburu nabarmena. Agur eta ohore Henrike Knörr filologo euskalduna. Doluminak senideei.

       Euskararen jatorriaren 3. biltzarra, Iruña Oka 2008-5-17.      

3. biltzarreko egitaraua
3. biltzarreko kartela
3. biltzarrean izena ematea

Ekarpena: 45 euro (bazkaria barne). Ikasle, langabetu edo familia bereko 3 kide: 30

 

                

Informazio gehiago:

euskararenjatorria@gmail.com Tel. 946 004101

Euskararen jatorriaren azken komunikatua"

Artikulua: "Iruña Oka (Veleia) Europako kontestuan"

Artikulua: "Henrike Knörr eta Iruña Oka"
Artikulua: "Iruña Oka eta euskararen isolamendua"

Iruña Oka-ra iristeko mapa

Iruña -Veleiako ikerketa Proiektuaren 2008-5-13ko komunikatua dela eta adierazi nahi dugu:

 

Inolako asmorik ez dugula izan informazio nahasia emateko eta eskertzen dugula zuen komunikatua, norbaiten zalantzak argitzeko laguntzen badu.

 

3. Biltzarreko egitarauan, pdf formatuan eta kartelean azaltzen da hitzez-hitz, "Iruña Okako idazkunen balioa", eta leku guztietan Patxi Alaña jauna dela hizlaria, uste dugu behintzat koherenteak eta zehatzak izan garela informazioa zabaltzeko garaian. Zalantzaren bat nabaritu dugunean galderetan, berehala idatzi dugu hizlariek ez dutela zerikusirik Iruña Okako (Veleia) ikerketa Batzordearekin.

 

Duela urtebete erabaki genuen 3. biltzarra Iruña Okan egitea eta hitzaldi bat izango zela "Iruña Okako idatzien balioa", urtebete honetan gertaerak izan dira, astia ez da alperrik igarotzen, Foru Aldundian aldaketa politikoak, bideoa argitaratzea Youtuben, Nefertiti afera, Batzorde zientifikoa eratzea, Henrike Knörr euskaltzainaren heriotza tamalgarria, baina nabarmena da eragileak ez garela gu izan. Iruña Okako idatziei buruz daukagun informazioaren baloraketa bat egiteak, egitarauan azaltzen den bezala ez dugu uste "agian, martxan jarrita dauden ikerketak oztopatu ditzakeela", ez gure arduragatik behintzat, ez baititugu ezagutzen eta iritzi publikoa benetan nahasten duena informazio eza da.

 

Diru kontutan aipatu dugun informazio bakarra da plan bat dagoela harresiak berreraikitzeko eta aurrekontua 6,3 milioi eurokoa dela egunkari gehienetan irakur daitekeen bezala. Jakina da urteak daramatzagula arkeologi plan orokor bat eskatzen 10-15 urtetan induskatzeko Iruña Oka aztarnategia gure ustetan duen potentzial harrigarriagatik, euskararen historia alda dezakeen espektatiba zoragarriekin, adibidez, duela bi mila urteko euskarazko mila hitzetako hiztegia.

 

 Esan beharrik ez dago Batzorde zientifikoa eratu aurretik eskatu genuela ere nazioartera zabaldu behar zela, atzerriko adituak bertan sartuz. Tamalez, Henrike Knörr filologo eta euskaltzain