Euskararen jatorria

Atzo, maiatzaren 23n, Iruña Okan ospatu den Euskararen Jatorriaren IV. Biltzarrean Iruña Veleia izan da gai nagusia eta bertan aurkitutako eta orain arte faltsutzat emandako ostraka euskaldunak protagonista nagusiak. Iruña Okako alkateak zabaldu zuen 4. biltzarra harrera hitzaldia emanez.

 Iruña Veleiako ostrakak egiazkoak izan daitezkeela aditzera eman dute geologia eta hizkuntzalaritzaren ikuspuntutik egindako ekarpen berriek.

Eliseo Gilek azken 15 urtetan egindako lanaren laburpena egin zuen eta txosten arkeologikoak esplikatu. Bertan zegoen ere Idoia Filloy eta hainbat puntu ere argitu zituen.

Koenraad Van den Driessche geologoak, txosten mamitsu bat aurkeztu du eta, argazkietatik abiatuta, ostrakak zaharrak direla pentsatzeko ebidentzia asko aipatu ditu: egosi baino lehen bakarrik idatz daitezkeen idazkunak, sute bat jasan duten ostrakak, urte asko sortzeko behar den kare geruza duten ostrakak, sustraien eragina denbora luzean jasan dutenak, etab.

Bestetik, Aldundiaren Batzordearen iritziaren kontra, ostraka batzuk datatu daitezkeela esan du, besteak beste, karbonoaren datazio radiometrikoa, luminiszentzia eta sustrai eta sedimentuen kostrak ductusarekin erlazionatzeko teknikak erabiliz.

Evidencias no investigadas por la Comisión Científica Asesora. Koenraad Van den Driessche

Evidencias físicas de las ostracas de Iruña-Veleia. Koenraad Van den Driessche (3 Mb pdf)

Por los caminos de Parmenio. Koenraad Van den Driessche

Ondoren Euskal Filologian Doktorea den Martin Elexpuru hizkuntzalariak ostraketako euskal testuak erromatarren garairako posible direla baieztatu du, eta Lakarra eta Gorrochategui irakasleek faltsutasuna frogatzeko erabili dituzten argudioek ez dutela oinarririk esan du.

Horretarako, 45 orrialdez osatutako txostena aurkeztu du, bertan, artikulua, aspirazioa, lexikoa, aditza, erakuslea, ergatiboa eta beste hainbat punturi buruzko zehaztapenekin.

 1.- Elexpururen bloga

2.- Iruña-Veleiako euskal ostrakak direla eta Gorrotxategi eta Lakarra irakasleen txostenei egindako oharrak eta kritikak. Elexpuru 2009-5-15.

3.- Ostraka euskaldunen argazkiak

4.- Comentarios y objeciones a los informes de los profesores Gorrochategi y Lakarra sobre los grafitos en euskera de Iruña-Veleia. Juan Martin Elexpuru 15-5-2009.

Ondoren mahai ingurua eta eztabaida. Jendearen galderak erantzun zituzten adituek.

Hiru hizlariek emandako informazio berriaren arabera, ostraka euskaldunak egiazkoak izateko aukera handiak daude.

Bazkaria.

Arratsaldean lehendabiziko etimologia tailerra egin da, partaideek hitzen erroak aurkitzeko teknikak ikasiz. Ondoren jatorriarekin zerikusia duten 20 liburu argitaratu dituen Felix Zubiagak arketipoen teoria azaldu du. Bertan, arketipoek hizkuntzaren sorreran duten garrantzia azpimarratu du.

Arratsaldean, Antonio Arnaizek, bestetik, ostraketan aurkitutako testuak mediterraniar eremuan topatutako beste idazkunekin erlazionatu ditu, esaterako, Erromako Ostia portukoekin. Bere txostena:

Los graffiti en euskera de Iruña Oka y la cultura usko mediterránea. Antonio Arnaiz Villena

Jarraian Urtzi Ihitzak kantabru-euskara hiztegia aurkeztu eta ondoren 3 erro eman zaie hizlariei, euren gainean etimologia azaltzeko: ama-aita, giz-biz eta haitz.

Amaitzeko, zendutako Imanol Mujika eta Jesus Segurola hizkuntz ikerleak gogoratu dira, egin duten lana aintzatetsiz.

Biltzarrak espektazioa sortu du eta, besteak beste, Iruña Okako udal ordezkari batzuk bertan izan dira.

 

Egitaraua 4. biltzarra

Egiazkoak ala gezurrezkoak? artikulua Gara.net

             Iruña Oka, 2009ko maiatzaren 23an

Aurten, Euskararen Jatorriaren 4. Biltzarrean, besteak beste, azken bi urte hauetan eztabaida handia sortu duten hitzak aztertuko ditugu: Iruña Okan agertutako 136 hitz, ostraketan idatziak. Aldundiak eratutako Batzordeko bi hizkuntzalarik zalantzan jarri dituzte euskarazko 136tik 35 hitz. Arrazoi asko eman dute, euren iritziz, faltsuak direla esateko. Baina, badira, ostrakak egiazkoak izan daitezkeela esaten duten adituak eta gai hori landuko dugu goizean.

Lehendabizi, Batzordeak egindako txostenen balorazioa egingo da eta ostraka garrantzitsuenak erakutsiko dira. Horren barruan, Koen Van den Driessche geologoak jakintza arlo honen ikuspuntutik aztertuko du gaia. Ondoren, Juan Martin Elexpuru filologoak berak egindako azterketaz jardungo du. Azkenik, mahai ingurua egingo da.

Arratsaldean, bi tailer izango dira, partaideek hitzen jatorria aurkitzen ikasteko. Ondoren, euskararen jatorriari buruzko teorietan sakonduz, Felix Zubiagak arketipoen teoria azalduko du. Ondoren, komunikazioen barruan, Antonio Arnaizek Iruña Okako idazkunek Mediterraneoan aurkitutako beste idazkunekin dituzten antzekotasunak azalduko ditu eta, ondoren, Urtzi Ihitzak kantabriera-euskara hiztegia aurkeztuko du.

Amaitzeko, hiztegi etimologikoaren gaian, 4 erroen etimologien proposamenak eskainiko dizkigute
gonbidatutako hizlariek.

Kartela 4. biltzarra



Egitaraua
09:45 Harrera, akreditazioa eta liburuen erakusketa
10:00 Agurra eta aurkezpena
10:15 Antolatzaileak: Iruña Oka: Aldundiko Batzordearen txostenak eta ostraken erakustaldia
10:45 Koen Van den Driessche: Por los caminos de Parmenio. Preguntas criticas
11:15 Juan Martin Elexpuru: Iruña Veleiako euskal ostrakei begira
12:00 Mahai ingurua: Ostrakak egiazkoak dira ala ez?
14:00 Bazkaria
16:00 Tailerrak: Hiru substratuen teorian oinarrituta, hitzen etimologiak aurkitzen
17:00 Felix Zubiaga: Arketipoak eta euskararen jatorria
18:00 Antonio Arnaiz: Las Inscripciones en euskara de Iruña Oka y la cultura Usko-Mediterranea
18:20 Urtzi Ihitza: Parabreru Vascu-Cántabru/Euskara-Kantabru hiztegia
18.40 Hiztegi etimologikoa: Hitzak: haitz (aizkora, aitzurra...), ama-aita, giz (gizaki, gizen..) eta biz (bizi, bizar, bizkor...). Gonbidatuak: Zubiaga, Ihitza, Arnaiz...
19:30 Mahai ingurua
20:00 Imanol Mugika eta Jesus Segurola hizkuntz ikerleak oroituz. Biltzarraren amaiera.

Izen-ematea
Biltzarraren lekua: Iruña Okako udalerriko Kultur Aretoa, Langraitz herrian (Gasteiztik 8 km-tara)
Izena emateko: euskararenjatorria@gmail.com.
Telefonoa: 639 030 884

Ekarpena: 45 euro (bazkaria barne). Ikasle, langabetu edo familia bereko 3 kide: 30
Euskadiko Kutxa: 3035 0057 97 0570056962 (jarri izen-abizena+eposta)

Aurreko biltzarrei buruzko informazioa
www.euskararenjatorria.eu

Koenraad Van den Driessche Geologian doktorearen hitzaldia:

“La comisión científica-asesora de Iruña-Veleia: preguntas críticas”

1. Geologo honek azalpen luzeak eman zituen Cerdanek eta Madariaga kimikariak egindako azterketen inguruan. Batetik Cerdanek erabilitako prozedura kontrastatu gabe dagoela esan zuen eta horrek indar handia kentzen diola egiazkoak izateko emandako oinarri batzuei. Lehendabizi, kontrastatu behar izan duela bere metodoa, ea onartzen den ala ez. Horregatik, nahiz eta Batzordean Madariagak Cerdanekin lan hori ondo aztertzeko behar beste aldiz batzartu behar zela aipatu, harrigarria izan dela ez diotela Cerdani batzartzerik eskatu eta, beraz, Madariagak ez duela aztertu Cerdanen lana berarekin zuzenean.

2. Pieza gehienak ezin direla datatu aipatu du, garbiegi daudelako, baina ez denak. Adibidez, sutea jasan duten pieza bat erakutsi zuen eta, harritu zen antzekoak argitaratu ez izana. Antza, ostraka batzuk sutea jasan zuen leku batean zeuden eta denak egon daitezke ke arrastoekin. Horiek bai datatu daitezkeela esan zuen. Bestetik kaltzita duten pieza batzuk ere datatzeko aukera dute eta bertan erakutsi zituen zeintzuk ziren. Datatzeko aukera egonda, egin ez izana, harridura sortzen duela eta Batzordeak egindako lana zalantzan jartzeko abiapuntua izan daitekeela esan zuen.

3. Foru Diputatuak Batzordean arkeometrian adituak bazirela aipatu zuen eta, parte hartu dutenak ikusita, hori ez dela izan aipatu zuen Koenraad-ek.

4. Madariagaren txostenean zenbat eta zeintzuk ostraka aztertu diren ez dela zehaztu aipatu zuen eta hori zuzendu behar dela, eta, noski, osatu, data daitezkeen ostrakak datatuz.

5. Kanpoko aditu batek bidalitako txostenean Eliseo Gilek egindako lana oso egokia izan dela azpimarratzen da eta ondorio hori ez dela inon ikusi aipatu du.

Amaieran etorritakoen zenbait ekarpen egon zen eta denak ildo beretik zihoazen: arinegi erabaki da faltsuak direla, aztertzeko behar den denbora, aniztasun eta kontrastea eskaini gabe.        

 Auzkezpena *.ppt: “La comisión científica-asesora de Iruña-Veleia: preguntas críticas”      

Argazkiak