

Euskal Herriko kantu epiko ezagunenetarikoa da Bereterretxe, besteak beste
Mikel Laboak kantatu baitu.
Jean de Jaurgainek eta
Sallaberryk eman zuten istorioa ezagutzera.




Kantuak Bereterretxe agramondarraren heriotza kontatzen digu,
Leringo kondearen eskutik (XV. mendea). Bereterretxe Ezpeldoia izeneko etxekoa zen, kantuan ageri den bezala. ezpeldoiko gunean oraino etxea eta Bereterretxeren hilarria atxikitzen dira, azken hau oso goera kaskarrean. Datozen argazkietan ikus daitekeenez, etxeak Xiberoko baserri tradizionalaren itxura du: etxearekin batera, ikuilua, zerritegia, ikuztegia eta idortegia dituelarik.





Bertara ailegatzeko, hainbat modu bada, baina ez da aise. Modurik ezagunen eta erosoena honakoa da:
Atharratzetik hegoaldera abiatu, eta
Onizegainetik
Lexantzüra abiatuko gara. Herria zeharkatu eta
Lexantzümendi mendia ezker dugularik,
Etxebarrerako bidea hartuko dugu. Bidetik goazela, Lexantzümendiren magaletik, mendia ezker eta Etxebarre eskuin izanen dugu. Mendia pasa bezain laster eta Etxebarrera heldu baino lehen, mendi pista bat ateratzen da errepidetik ezkerretara, aldapa gora. Bertan seinale bat dago "Ezpeldoia" dioena. Malda hori igo eta 300 bat metrotara aurkituko ditugu etxea eskuin eta hilarria ezker.
Cantar de Bereterretxe (Wikipedia)