Entzun

Ryszard Kapuścińskiren “Bidaiak Herodotorekin” liburua irakurtzen aritu naiz asteburuan, aspaldi lagun batek egindako gomendioari behingoz kasu eginez. Kapuścińskik mugaren beste aldera egindako bidaiak kontatzen ditu lan sailkagaitz horretan: II. Mundu Gerraren osteko Poloniatik lurralde ezezagunetara egindako irteerak, Herodotoren “Historia” gidaliburu zuela.

Gaurko burutazio honen asmoa aholkulari literarioarena egitea ez denez, hariari heldu eta esango dizuet Kapuścińskik Txinari buruz kontatzen dituenak egin zaizkidala deigarrien. Oso lerro gutxitan kazetari poloniarrak Konfuzioren eta Lao Tse-ren jarraitzaileen arteko desberdintasuna egiten du; zakar azalduta, konfuziarrek legea eta ordena errespetatzen dute; Lao Tseren taoismoa jarraitzen dutenek dena iragankorra dela pentsatuta munduarekiko distantzia eta ekintza ezaren alde egiten dute. Ordena vs. Hutsunea nolabait esateko.

Zer pentsatua eman didate bi korronteek, gaur egungo egoera politikoak bi jarreren arteko zein aukeratu asmatu ezinda utzi bainaute. Azalduko dizuet: abertzale eta espainolisten arteko eztabaida geroz eta aspergarriagoa bihurtzen ari zait; esango nuke diskurtso nazionalistak gainbeheran doazela eta espainolismoa espazio hori okupatu nahian inork sinesten ez duen baskizazioa antzezten ari dela. Zirku bat, pailazo negartiz eta besorik gabeko trapezistaz betea.

Asperraldi horren aurrean Lao Tseri kasu egitea da aurreneko erreakzioa: euskal arazoaren botere harremanak momentuko zerbait direla pentsatu eta urruntzea, zeure burua politikaz desokupatzea. Baina gero konturatzen zara astelehenero daukazula buruan norbaiten adierazpena, larunbatean zure herrian izandako istiluak, baten edo bestearen aldeko argudioren bat. Politikaren ordena errespetatzen duzula fidel.

Kantak zioen bezala, “nire baitan daude biak”.

Kapuścińskik “Bidaiak Herodotorekin”-en aipatzen duenez, Txinan Konfuzianismoaren eta Taoismoaren arteko oreka moduko bat mantendu izan dute mendez mende, eta horrela egin dute aurrera, gaur egungo superpotentzia bihurtzeraino; ados, filosofia baino zerbait gehiago behar da horretarako, baina filosofia ere bai.

Beharbada geure burua politikaz, edo politikak gaur egun betetzen duen espazioaz desokupatzeko unea bizi dugu; Herodotok eta Kapuścińskik bidea erraztuko digute. Baina ez dezagun ahaztu espazio batzuk hustean beste batzuk betetzen direla, botere harreman, arau eta diziplina berriak sortuz. Eta berriro etorriko dira horiek husten hasteko garaiak, bidai berriei ekiteko. Eta berriro, eta berriro, mendeen mendetan, amen.